شنبه, 31 تیر 1396  

لربلاگها و کانالهای تلگرام

  مجری برنامه بر لُر بودن آقای بیرانوند تاکید دارداما شوربختانه فرزند...
زه آسُن اَل گُدشتین شیرپیایل(از افق ها گذشتین شیرمردان مرد)وه افتوهم تنا...
رونمایی از کتاب «جامعه شناسی مسجد سلیمان»اثر: دکتر بهروز مرادی | نشر...
مقاله "سیمای زن در شعر شاعران زن لرستانی"نویسندگان: دکتر طاهره صادقی...
مقاله کشتار لُرها به دست قشون رضا شاه بیانگر اسناد و مدارک معتبر کشتار...

مطالب اتفاقی

ویژه-نامه-نشریه-فرهنگی-و-اجتماعی-لور-به-مناسبت-روز-جهانی-زبان-مادری
  آن چه در لینک زیر به صورت فایل های ورد و پی دی اف قابل دانلود رایگان و...
فقر-تحقیر-و-بی-هویتی-می-آورد-یا-بی-هویتی-و-تحقیر-فقر-می-آورد؟-تحلیل-تاریخی-هویت-گریزی-اقوام-لر
  عيسي قائدرحمت / پهلوي ها اگر چه در بخش صنعت كارهایي انجام دادند اما...
چوقای-راه‌راهِ-فِیلی،-لباس-مردان-لرستان-تصاویر
   عیسی قائدرحمت / رسانه های لرستان در معرفی لباس محلی لر‌های فیلی، چوقا...
نگاهی-به-دلایل-کندی-فرایند-توسعه-در-لرستان-بخش-سوم-تاثیرات-انقلاب-و-جنگ-بر-توسعه-لرستان
  دکتر مجتبی ترکارانی/ در این قسمت به بررسی تاثیر دو رخداد جنگ و انقلاب...
نگاه-به-درون-با-چشم-های-خود-تسلیم-تغییرات-شویم-یا-سوار-بر-تغییرات؟
  ابراهیم خدایی / اغلب مطالب تولیدی لور از بنیاد در پی نقد جامعه لر بوده...
 

از کله باد تا زله باد: در آستانه دومین همایش کله باد: تصحیح یک اشتباه تاریخی در خوانش ادبیات لرستان

غلامرضا مهرآموز /

هنگامی که مردم ما  به ستاره بامداد «زل روز» و به عطارد« آساره زله»  گفته اند این زل بودن و  زمختی کنایه از درخشش و پرنوری آنها در بین دیگر اجرام آسمانی شب است. به خاطر خشونت و تندی آن باد پاییزی است که در لرستان آن رازله­باد نامیده اند. زله ­باد آنتی­تز کله ­باد است.

 

در همین زمینه:

از کله باد تا زله باد: مباحثه ای درباره تلفظ صحیح یک واژه در ادبیات بومی لرستان

 

 

از کله باد تا زله باد: در آستانه دومین همایش کله باد: تصحیح یک اشتباه تاریخی در خوانش ادبیات لرستان

غلامرضا مهرآموز

از کله ­باد می گویند  نام  منظومه ای معروف از ملاحقعلی سیاهپوش شاعر نامدار لک­ زبان و شاعرانی  یگر.

متأسفانه  تلفظ مألوف آن این روزها کَلَه­ .باد(kallabad) شده  است و این تلفظ غلط که خود مبتنی بر یک درک غلط و همچنین بیخبری ازیکی از  انگاره­ های فرهنگی لرستان است  تا جایی  پیش رفته است که نشانی  سایتی هم که با این نام متعلق به همایش ادبیات بومی لرستان است Kallabad.ir  می باشد.

سابقه  این تلفظ و خوانش غلط به  چند  دهه پیش می رسد. یکی از خوانندگان لرستان در اجرای معروف  خود  این کلمه را به اشتباه  چنین تلفظ کرد: کّلَه ­باد خیزان  کله­ باد  خیزان... و خیلی­ ها  هم بی خبر از همه­ جا این تلفظ را پذیرفتند. یک روز شخصی که خود را واجد معلومات در ادبیات لرستان  و به ویژه ادبیات لکی به شمار می آورد وجه تسمیه  این کلمه را برای جمعی چنین  بیان می کرد که« کله ­باد بخاطر این نامگذاری شده است که بادی است که صبحگاه برمی­خیزد و کله می­کند»! بگذریم.

راستی پس تلفظ واقعی این کلمه چیست و تلفظ اشتباه آن چقدر ما را از درک مفهوم آن و یکی از  انگاره­ های فرهنگی لرستان دور نگه­ می­دارد؟ نسل ما چقدر از درک عقبه فرهنگی خود عاجز و عقب مانده است؟

در لرستان چندین باد معروف بوده است که از آن جمله می­توان به  باد شَمال، بادیله (بادگیژه) ، کله­باد و زلَه­ باد اشاره کرد. بنابر نظر اردشیر سگوند (1371) پژوهشگر اندیمشکی در مقاله­ای در این خصوص که در  مجله اطلاعات  هفتگی  منتشر شد نیز  دو باد در فرهنگ مردم لرستان بسیار مشهور بوده  است کله­باد یا باد ملایم که باد بهاری است و زله­باد یا باد خشن که باد پاییزی است. اما تلفظ اصلی کله­باد    kollabad   می باشد      با لامی که در رسم­الخط لور لام دونقطه­دار و در رسم­الخط پاپِریک لام یایی نامیده شده است.

از لحاظ لغوی  کله­باد  از دو بخش کل (= کُند، ملایم) و باد تشکیل شده است و به همین خاطر باد بهاری را کله­باد نامیده اند که وزش آن با ملایمت و ملاطفت جان نوازی همراه بوده است.

هانای کله­باد باد بهاران       ولیعهد وشت وکیل واران

واژه کل /koll/ در لکی، مینجایی و بختیاری به معنای کُـند است ( در مقابل تیز)، درلهجه شیرازی نیز به همین معناست یک ضرب المثل شیرازی به کنایه  می گوید:

                همه کارام آراسته    داسِ کُلُم بی­دسته

در مقابل، زله­باد (zellabad) باد پاییزی است زله­باد از دو واژه  زل+باد تشکیل شده است. زل یعنی زرنگ، زمخت و چابک. هنگامی که مردم ما  به ستاره بامداد «زل روز» و به عطارد« آساره زله»  گفته اند این زل بودن و  زمختی کنایه از درخشش و پرنوری آنها در بین دیگر اجرام آسمانی شب است. به خاطر خشونت و تندی آن باد پاییزی است که در لرستان آن را زله­باد نامیده اند. زله­باد آنتی­تز کله­باد است.

اگر از لحاظ تطبیقی مقایسه شود کله­باد معادل  باد Boreas  در غرب و زله­باد همتای  باد  Zephyr می­باشد که پرسی بی شلی در شاهکار خود در ادبیات انگلیسی  آن را « باد وحشی غرب» (West Wild Wind) خوانده است.

سرزمین لرستان به دلیل طبیعت ناب آن- هنگامی که خبر از این خشکسالی های مزمن و غم انگیز نبوده است- همواره تاختگاه بادهای مختلفی بوده است و  وصف این بادها از اقتضائات زندگی مردم در چنین طبیعتی  بوده است و تبعا  در چنین فرهنگی عشق  به سرودن بادنامه ها در سینه شاعران نیز برافروخته می شده است.

در یک بیت فولکلوریک  از لری مینجایی  دعای مادری را می بینیم که   پاییزگاهان  بر بالین فرزند نوزاد خود می سراید:

ورکرده دوش زله­با  ورکرده دوش زله­با

موئن تا روز هفتا سر وه ولات شیوَنَــه

داریان د ریـشـه  کَـــنَـه

دعـا مـه هـئ وه گیـره  

       رولـه هیشکَـــه نمیــــرَه

همچنین کله­باد و زله­باد را کله­با و زله­با ( در مینجایی) و کله­وا و زله­وا ( در لکی)  می­گفته­اند. نگارنده  در سال 1386 با الهام از  شاهکارهای ملاحقعلی و پر سی بی شلی منظومه ای با نام  زله­باد در تکمیل این بادنامه ها و تلاش جهت به فراموشی سپرده نشدن این انگاره­ها سروده است.

منابع:

اردشیر سگوند (1371)،بادها در فرهنگ مردم لر، مجله اطلاعات فرهنگی

غلامرضا مهرآموز، فرهنگ  لری مینجایی پاپریک

The Norton Anthology of English Literature

 

برگفته از: راهی برای زیستن

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#1 س.ف 1392-05-27 07:44
بسیار جالب و آموزنده و قابل تامل بود تشکر جناب مهر آموز
 
 
#2 رهدار 1392-05-27 12:06
درود بر استاد مهرآموز بزرگوار
ابتدا بر آنچه بر کله باد می گفتند زیاد برایم قابل هضم نبود و بیگانه نمایی آن خیلی آشکار بود ولی به خودم می قبولاندم که شاید در لر منیجایی این چنین باشد استاد مهرآموز عزیز ! همانطوری که تلفنی قبلن در این خصوص صحبت کردیم گفته های جنابعالی مورد تایید است چناکه زل و زل و زنده یعنی زبل و زرنگ و روشن در مقابل کُل یعنی کوتاه و کُند( نابُر) در بختیاری زیاد آمده مثلن " زون کل " زبان کوتاه در سخن گفتن و سکوت کردن / کارد کله / کُله مار نوعی مار های افعی کوتاه و خطر ناک / کُله چیر / دیوارهای کوتاه سنگچین موقت / بندکُله بند کوتاه /دم کُله و دین کُل و... دهها واژه ترکیبی در زبان لری می توان دنبال کرد .
 
 
#3 محمد نعمتی 1392-05-27 19:16
احسنت بر اقای مهراموز.گاهی هنگام شنیدن ترانه ی کله باد در مورد وجه تسمیه این لغت هرچه فکر میکردم به نتیجه ی درست و قابل هضمی نمی رسیدم....تحلیل منطقی این مقاله بنده رو مجاب کرد که تلفظ kola bad به احتمال قوی صحیح تر از kala badهست....
 
 
#4 jr 1392-05-30 00:05
جناب برادر ارجمند آقای مهرآموز ضمن عرض خسته نباشی وارج نهادن به زحمات شما اینجانب در وب لاگ ( mirnoroz.blogfa .com)مطلبی در رابطه این مطلب شما درج نموده ام امید است ضمن اینکه این برادرت را ببخشید حتما آن مطلب را از نظر ملارک بگذرانید ممنونم.
 
 
#5 مهرآموز 1392-05-30 01:45
سلام جناب رشیدی بزرگوار
با تشکر مقاله انتقادی جنابعالی را خواندم و از آن بهره بردم. پاسخ به آن هم بصورت کامنت در وبلاگ جنابتان و هم بصورت یک مقاله در وبلاگ اینجانب به نشانی www.zistrah.blogfa.com منتشر شد.
 
 
#6 پسر کوهستان 1392-06-01 23:56
من در یکی از آهنگ های استاد نادری شنیدم کله باد خیزان .... آیا خیزش را می توان به یک کَله باد یا نسیم نسبت داد؟ بعید است.
 

از بوم گرایی و هویت قومی تا توسعه ی لرستانات

 

 اشکان خورشیدوند /
 نخبگان ما تا چه حد در خصوص مرگ شهرام محمدی ، آدرینا کوچولو ، علی  دیناروند ، هانیه اکبریان ، مهدیه هراتی، مهدی مرادی ... نوشتند و به آنها توجه کردند ؟

آنچه که خوار آید روزی به کار آید / نادیده گرفتن زبان های لری در ایران توسط خبرگزاری رسمی مهر

 

 حسین زمانیان /
مشاهدات بیانگر وسواسی ست که در کجا و چگونه نام بردن لر از سوی دولتمرادن و رسانه ها بخرج داده میشود. در معدود برنامه هایی که از سوی دولت در خصوص اقوام ارائه داده شده است ...

مروری بر اقوام و مردمان لُر جنوب

 

 محسن خواجه گیری لیراوی /

 لرهای جنوبی به چندین گویش و لهجه های مختلف زبان لری سخن می  گویند، ساکنین استان های بوشهر، خوزستان ، فارس و کوهگیلویه و بویر احمد لرهای جنوبی هستند.

قم رود چیست ؟ نکاتی مهم در باب پروژه انتقال آب موسوم به قم رود

 

 حمید لطفی /
 طرح موسوم به انتقال آب الیگودرز در شرق لرستان به قم در رسانه های  ایرانی عمدتا با عنوان مبهم و کلی "قمرود"با"انتقال آب از سرشاخ های دز  "نامیده میشود!

در عصر تشنگی سیمره نشین ها؛ طرح های ملّی به کدام سمت جاری می شوند؟

 

 علی باجلان /
طرح ملی چیست ؟و چرا فقط طرح هایی که مربوط به انتقال منابع و تخصیص بودجه به فلات مرکزی ایران و مناطق کویری است نام طرح ملی می گیرد ?

آمار های دولتی و حکایت فرزندان ناتنی

 

 حمید لطفی /
 در تازه ترین این آمارها که از سوی بانک مرکزی ارائه شده است به خوبی  می توان پی برد سرمایه و غنای مملکت در کجا جمع شده و در کجا ته  کشیده است!

مطالبه گری با معامله و مطالبه گری بی معامله

 

جهانگیر محمودی /
در تحقیقات دانشگاهی که انجام شده روشن است که روسای جمهور ما در دوره خویش به قوم و شهر و محیط خود بیشتر رسیدگی کرده اند. اما آنچه که اهمیت فراوان دارد ...

گفتمان لُرگرایی، باید ها و نباید ها

 

 ابوالفضل بابادی شوراب /
عدم بیان این تعاریف در جامعه،باعث رشد ذهنیت های خطرناک و غلطی  نسبت به این گرایش تفکری می شود و لرستیزان برای تخریب این تفکر ...

در کابینه جدید از آقای روحانی وزرای بختیاری می خواهیم

 

 علی منصوری /
 " این صدای نسل جوان وپیام روشن مردم بختیاری است "در کابینه جدید از آقای روحانی وزرای لُر بختیاری می خواهیم ...

مقدمه ای در شناخت لطفعلی خان زند

 

 دکتر نجم الدین گیلانی /
فضل و فضیلت آنگاه ارزشمند است که بیگانگان نیز به آن اعتراف کنند. نگارنده این مقدمه را نه بر اساس گفته¬ها و نوشته¬های مردم لرستان، بلکه بر اساس ...

مطالبه گری فرزندان لر در خون نشست !

 

 حمید لطفی /
 واقعه تروریستی دوازدهم رمضان ( 17 خرداد ) نه تنها تهران که لرستان را  هم در سوگ دوتن از بانوان مطالبه گرش نشاند و داغی بزرگ بر داغ های فرزندان لر افزود.

«پیوستار لُری» و جایگاه آن در زبان های ایرانی شمال غربی و ایرانی جنوب غربی

 

وهاب کریمی حسنوند، ابراهیم خدایی/

تاکنون نگاه فراگیر و تطبیقی به زبان های مردم لُر وجود نداشته است و لذا نه دسته بندی مناسبی از این زبان ها داریم و نه نسبت آن ها را با سایر زبان های ایرانی به گونه ای شفاف می شناسیم. در تقسیم بندی ... 

انتخابات لرستان و دنیایی که به کام پوپولیسم شد! / تحلیلی بر انتخابات شورای اسلامی شهر خرم اباد

 

ابراهیم خدایی /

انتخاب های موج سالارانه و غیر قابل پیش بینی دارای ریسک بالا هستند، ما در عرصه ملّی نیز سال 1384 شاهد چنین اتفاقی بودیم، در آن ... 

برنامه،جهت وهویت مدرن لر:گفتارچهارم جغرافیای سیاسی وهارتلند لرها

 

شیح جهانگیر محمودی /
مولفه هویتی دیگری که باید قومیت لر به آن توجه کند، ژئوپلوتیک و جغرافیای سیاسی است و دراین میان هارتلند یا قلب سرزمین لر هاست.

اشتراکات اعراب خوزستان و مردم لُر

 

 محسن خواجه گیری لیراوی /
علاوه بر اشتراکات مذهبی بسیاری از طوایف عرب نژاد لری دارند و بلعکس مانند سادات که در سراسر سرزمین لر و هویت لری دارند و مورد احترام الوار می باشند.

گزارش تصویری : 20 اردیبهشت نکوداشت خرم آباد

 

 نشریه اینترنتی لور /
 سال گذشته هنگامی که سازمان گردشگری شهر خرم آباد را به عنوان یکی از 7 شهر برتر گردشگری معرفی کرد مسئولان روز 20 اردیبهشت را

شال و قبا لباس مشترک سرزمین لر

 

 محسن خواجه گیری لیراوی /
 آنچه تصاویر قبل از متحدالشکل کردن لباس در دوره رضا خان از سرزمین لر  باقی مانده است حکایت از آن دارد که تمامی سرزمین لر از تنگه هرمز تا  خانقین عراق دارای پوشش مشترک بوده اند.

 

تازه ها

معرفي-جلگه-ی-چم-کلان   احمد لطفی /چم كلان نام جلگه اي سرسبز و خرم است كه در ساحل جنوبي رودخانه سيمره و در پنج كيلومتري شمال وشمال...
خبرگزاری-مهر-لرها-را-از-ایران-حذف-کرد  به گزارش پایگاه خبری گُلوَنی، خبرگزاری مهر در اقدامی عجیب یک نقشه پراکندگی زبان‌ها در ایران منتشر کرده است و در...
سردار-کیخاله-یا-کیقباد-خان   احمد لطفی /سردار کیخاله یا کیقباد خان ابن سلیمان خان ابن عابد خان ابن پاشا خان ابن مظفرخان فردی از تیره...
چه-طور-شد-که-اصفهان-لرستان-و-چهارمحال-بختیاری-را-بلعید  رضا ساکی: تغییر مرز میان لرستان، چهارمحال‌وبختیاری کار ساده‌ای نیست اما قضیه به این سادگی‌ها هم نیست. استاندار...
تهرانی‌ها-پول‌دارترین-کُردها-و-لرها،‌بی‌پول‌ترین‌ها  تهرانی‌ها، اصفهانی‌ها، یزدی‌ها و اهالی فارس پول‌دارترین ها و سیستانی‌وبلوچستانی‌ها، کهکیلویه‌ای‌ها، لرستانی‌ها...

لکی

  هنی هم یه گِل سر بارئو دیارکدخدا مردون ، شیر لر تبارهماورد یل شهنامه...
مه بیمارم گنه حالم بپرسین؟حوالی ئی درمالم بپرسین؟منی نه تادمامردن...

بختیاری

«-دَم-دَمِ-صُو-»
    دَس وُ لَو قُلف وِ یَک  آرمونا لَوٍ گور  مُو هِدُم چی...
شعر-کارون-به-زوون-لری-بختیاری
  کارون ! تو دونی خوزیا نون کور نیدِن تا چه رسه ، اَوکوری و ُ رُ نون...

جنوبی

اقوام-و-تمسخر-قومیتی-از-دیدگاه-قرآن-لری-لیراوی
    محسن خواجه گیری /خداوند مئن قرآن ایفرمایه :  ای مردم شمانه وه یه زن...
خین-جگر
چه ایخوم سروسامون بگرم، سرنیسی             بال و پر، تا دمِ دالون بگرم، پر...

مینجایی

  سکندر ور پات , دولا بیهغرورش و دس تو آلا بیه د خرمآوه تا بختیاری...
باید قلم آورده و در خون جگر زدیکبار دگر دست به یک خلق اثر زدبا قوم لرم در...