جمعه, 02 تیر 1396  

جدیدترین مطالب

روستای-پران-پرویز
   احمد لطفی / پران پرویز یکی از روستاهای حال حاضر شهرستان پلدختر از...
در-کابینه-جدید-از-آقای-روحانی-وزرای-بختیاری-می-خواهیم
   علی منصوری / " این صدای نسل جوان وپیام روشن مردم بختیاری است "در...
مقدمه-ای-در-شناخت-لطفعلی-خان-زند
   دکتر نجم الدین گیلانی /فضل و فضیلت آنگاه ارزشمند است که بیگانگان نیز...
مطالبه-گری-فرزندان-لر-در-خون-نشست
   حمید لطفی / واقعه تروریستی دوازدهم رمضان ( 17 خرداد ) نه تنها تهران که...
«پیوستار-لُری»-و-جایگاه-آن-در-زبان-های-ایرانی-شمال-غربی-و-ایرانی-جنوب-غربی
  وهاب کریمی حسنوند، ابراهیم خدایی/ تاکنون نگاه فراگیر و تطبیقی به زبان...
اولین-کتاب-نثر-به-زبان-لُری-مینجایی
   توضیحاتی در خصوص کتاب متن های ادبی (فارسی_لری مینجایی)   سایز...
انتخابات-لرستان-و-دنیایی-که-به-کام-پوپولیسم-شد-تحلیلی-بر-انتخابات-شورای-اسلامی-شهر-خرم-اباد
  ابراهیم خدایی / انتخاب های موج سالارانه و غیر قابل پیش بینی دارای ریسک...
برنامه،جهت-وهویت-مدرن-لر-گفتارچهارم-جغرافیای-سیاسی-وهارتلند-لرها
  شیح جهانگیر محمودی /مولفه هویتی دیگری که باید قومیت لر به آن توجه کند،...
اشتراکات-اعراب-خوزستان-و-مردم-لُر
   محسن خواجه گیری لیراوی /علاوه بر اشتراکات مذهبی بسیاری از طوایف عرب...
گزارش-تصویری-20-اردیبهشت-نکوداشت-خرم-آباد
   نشریه اینترنتی لور / سال گذشته هنگامی که سازمان گردشگری شهر خرم آباد...
 

 
 

اشتراکات و تأثیر پذیری های شعر میرنوروز از سعدی، فردوسی و نظامی

 

مختار فیلی /

شعر میرنوروز هم از نظر فرم هم از نظر محتوی بسیار پخته و پر از مضامین عالی عرفانی و مدح ستایش خداوند و رسول (ص)، عشق ، جوانی، پیری و...است؛ البته در مثنوی های توحیدیه و معراج نامه او، تاثیر شدید حکیم نظامی را هم از حیث وزن  و هم نظر محتوی و مضمون بوضوح احساس می شود.

 

 

 

نشریه فرهنگی و اجتماعی لور- مختار فیلی (مدرس دانشگاه های آزاد و پیام نور، دره شهر): دیوان اشعار میرنوروز شامل سه بخش "فارسی"، "لری" و "ملمعات فارسی و لری" می باشد، گویش لری مورد استفاده میر همان "لری مینجایی" است که در شهرهای جنوبی استان ایلام، بالاگریوه، خرم آباد و... مورد تکلم است. بخش لری این اشعار عمدتاً بصورت مفردات هستند، میرنوروز شاعری توانمند و آگاه به علوم قرآنی، فلسفه و احادیث نبوی بود و همچنین با اشعار شاعران بزرگ پارسی زبان، مانند سعدی، فردوسی و بخصوص نظامی آشنایی کامل داشته است و از نظر محتوی و مضمون از اندیشه ی این شاعران در اشعار خود بهره بُرده است.

در جایی که دست و کمان معشوق را برای تیرانداختن به سینه ی خود توصیف می کند، ابیاتش به خوبی یادآور و برگرفته از اشعار حکیم طوس می باشند، که جنگ رستم و اشکبوس را به تصویر گری می کند:

میرنوروز: جیره گوش کمان و قیره تیر         شقه شست زره فرسای پیگیر

نوک ناخن چون به ناوک آشنا شد             مرغ دل از بیم جان از تن رها شد

برکشید و در گذشت از بلگه گوش           هردو گوشش سرنهاده بر سردوش

شست صافش چون بشد طیارآماج           چپ کشید وراست زد بردل به قیقاچ

نوک پیکانش گذشت از مهره پشت          زان طرف هم بیگناه دیگری کشت   (غضنفری، 1364: 84-83)

فردوسی: بمالید چاچی کمانرا بدست             بچرم گوزن اندر آورد شست

ستون کرد چپ را وخم کرد راست              خروش از خم چرخ چاچی بخاست

چوآورد سوفارش نزدیک گوش                 زشاخ گوزنان برآمد خروش

چو بوسید پیکان سرانگشت اوی                گذر کرد بر مهره پشت اوی          ( فردوسی، 726:1370)

میرنوروز در توصیف کودکی انسان می گوید:

ز نطق و فهم و هوشش نیست در پیش         که بتواند مگس را راند از خویش  (غضنفری، 44:1364)

سعدی هم در این دو بیت به همین مضمون می فرماید:

تو آنی که از یک مگس رنجه ای              که امروز سالار و سرپنجه ای

نه درمهد نیروی حالت نبود                    مگس راندن از خود و کارت نبود؟   (بوستان، 173:1364)

و همچنین اگر سری به توحیدیه و معراج نامه ی میرنوروز بزنیم به قدرت و مهارت شاعر پی خواهیم برد و در می یابیم، که برخلاف عقیده عده ای مغرض و کم سواد که شناختی سطحی از شعر میرنوروز دارند، اشعار او هم از نظر فرم هم از نظر محتوی بسیار پخته و پر از مضامین عالی عرفانی و مدح ستایش خداوند و رسول(ص)، عشق ، جوانی، پیری و...می باشند. البته در مثنوی های توحیدیه و معراج نامه او، تاثیر شدید حکیم نظامی را هم از حیث وزن (بحرهزج مسدس محذوف) و هم نظر محتوی و مضمون بوضوح احساس می شود.

میرنوروز: به جاسوسیش پیک و هم بشتافت            نه از مطلع نه از مقطع خبر یافت   (غضنفری،40:1364)

حکیم نظامی: خرد در جستنش هشیار برخاست       چو دانستش، نمی داند چپ از راست    (نظامی،3:1388)

میرنوروز:نه آتش را خبرکاین سوختن چیست        نه خاک آگه که ساکن اندر آن کیست (غضنفری،41:1364)

حکیم نظامی: نه آتش را خبر کو هست سوزان        نه آب آگه که هست از جان فروزان (همان:5)

میرنوروز: چو دوک پیرزن پیوسته در کار               بگرد خویش سرگردان چو پرگار       (همان:42)

حکیم نظامی:از آن چرخه که گرداند زن پیر           قیاس چرخ گردنده همان گیر          (همان: 7)

میرنوروز: کواکب از ثواب تا به سیار                   همه محکوم فرمانند از آثار

یکی را بر سفر کرده مسافر                             یکی را در حضر سازد مجاور          (همان:47)

حکیم نظامی: خبرداری که سیاحان افلاک           چرا گردند گِرد مرکز خاک؟

در این محرابگه مبودشان کیست؟                    وزین آمد شدن مقصودشان چیست؟  

چرا این ثابت است آن منقلب نام                    که گفت این را بجنب آنرا بیآرام          (همان: 6-5)

مطلبی که جای تامل دارد، این است که، میرنوروز اشعار خود را در دو بحر متفاوت سروده است، یعنی مثنوی های توحیدیه و معراج نامه را در بحر هزج مسدس محذوف « مفاعلین، مفاعلین، مفاعیل» سروده و در باقی اشعار خود یعنی بخش فارسی، ملعمات و لری از بحر رمل مسدس محذوف (فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلات) استفاده نموده، وجود چنین پدیده ای، این گمان را در ذهن ما ایجاد می کند، که ممکن است، شاعر یک اثر کامل و مجزا در بحر هزج مسدس محذوف « مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیل» سروده است (شمیسا:1367:69) و یک اثر کامل و مجزا در بحر رمل مسدس محذوف (فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلین) داشته که حوادث و گذشت زمانه و دلایل دیگر باعث شده که همین مقدار امروزی بدست ما برسد.

البته مفردات شاعر هم بخش جداگانه ای به حساب می آیند. نباید تردید کرد، که اشعار «میرنوروز» چه فارسی و چه لُری، از نظر تعداد ابیات، خیلی بیشتر از آنچه بوده که امروز به دست ما رسیده است.

 

در همین زمینه، از همین قلم:

:: از پیش کوه تا پشت کوه، از جایدر تا دهلران؛ معماهای زندگی میرنوروز

 

 منابع:

1ـ قرآن، برهان، تهران، 1374.

2- خطیب، رهبر، خلیل، 1378، دیوان غزلیات حافظ، صفی علیشاه، تهران.

3- غلامحسین، یوسفی(1368)، بوستان سعدی، خوارزمی، تهران.

4- غضنفری، امرایی، اسفندیار(1364) دیوان میرنوروز، رشنو، خرم آباد.

5- شمیسا، سیروس(1374)، آشنایی با قافیه و عروض، فردوسی، تهران.

6- حمیدیان، سعید(1388)، خسرو شیرین(حکیم نظامی گنجه ای)، قطره، تهران.

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#1 لر ایلامی 1392-10-30 09:39
سلامت پایدار باشید جناب استاد بزرگ مختار فیلی -تحقیقات دانشمندانه شما موجب سرافرازی است
 
 
#2 بابک بیات - سوئد 1392-10-30 15:25
اشعار این سه شاعر تنها گلچینی از موضوعات هست که آقای مختار بر اساس تصادف به دست اورده و در موردش سخن گفته که قیاسی بی ربط هستند، همموضوعی این اشعار را میتوان با هزاران شاعر در نقاط مختلف جهان یافت، اینها نشانه تاثیر پزیری میر نوروز از سعدی و دیگران نیست .بسیاری از داستانها به تور شفاهی در ادبیات فولکلور وجود دارند ا در هر دورانی شاعران و خوانندگان از ان استفاده میکنند بدون اینکه تاریخ و پیشینه انها مشخص باشد و بتوان ان را به شخص خاصی مربوط دانست .
 
 
#3 لر ایلامی 1392-11-01 07:36
با سلام بابک بیات-سوئد
آقای میر نوروز مدتی در شهر شیراز اقامت داشته اند.
از روزگار قدیم تا کنون بیشترین شاهنامه خوانان در مناطق لر نشین بوده اند . بیشترین تاثیر گذاری فردوسی در این مناطق بوده است .چراکه بنابه موانع جغرافیایی و وجود تمدنهای کهن و ریشه، زاگرس کمترین اثر پذیری از هجوم اعراب را داشته و اصالت ایران خود را بهتر حفظ کرده و حتی سدی بوده در مقابله استحاله هویت ایرانی ، لذا گویش ما لرها نسبت به مناطق مرکزی و شرقی ایران کمترین تغییرات را داشته و پویایی و کارایی خود را حفظ کرده است
 
 
#4 مهرآموز 1392-11-01 18:07
سلام خوشحالم توجه به میرنوروز در بین قشر فرهیخته لر روبه افزایش است. هرچند سازمانهای فرهنگی و آموزشی مناطق لرنشین نسبت به شناساندن چهرههای مطرح ادبی، علمی و فرهنگی زاگرس کوتاهی کرده اند
 
 
#5 avaye.paeez@gmail co 1395-10-15 21:30
سلام وعرض تسليت به ايل بزرگ هداوند واقعا خبر فوت كوروش هداوند ما ايل هداوند را در غمي بزرگ فرو برد و جاي خالي اين عزيز از دسته رفته را فراموش نخواهيم كرد و اميد واريم كارهاي نا تمام اين عزيز را به اتمام برسانند واهدافشان به ثمر بنشيند كاري كه در رابطه با ايل هداوند وپل ارتباطي ايل هداوند ورامين ولرستان انجام شود ياد اين عزيز همواره گرامى باد