شنبه, 06 خرداد 1396  

جدیدترین مطالب

اولین-کتاب-نثر-به-زبان-لُری-مینجایی
   توضیحاتی در خصوص کتاب متن های ادبی (فارسی_لری مینجایی)   سایز...
انتخابات-لرستان-و-دنیایی-که-به-کام-پوپولیسم-شد-تحلیلی-بر-انتخابات-شورای-اسلامی-شهر-خرم-اباد
  ابراهیم خدایی / انتخاب های موج سالارانه و غیر قابل پیش بینی دارای ریسک...
برنامه،جهت-وهویت-مدرن-لر-گفتارچهارم-جغرافیای-سیاسی-وهارتلند-لرها
  شیح جهانگیر محمودی /مولفه هویتی دیگری که باید قومیت لر به آن توجه کند،...
اشتراکات-اعراب-خوزستان-و-مردم-لُر
   محسن خواجه گیری لیراوی /علاوه بر اشتراکات مذهبی بسیاری از طوایف عرب...
گزارش-تصویری-20-اردیبهشت-نکوداشت-خرم-آباد
   نشریه اینترنتی لور / سال گذشته هنگامی که سازمان گردشگری شهر خرم آباد...
شال-و-قبا-لباس-مشترک-سرزمین-لر
   محسن خواجه گیری لیراوی / آنچه تصاویر قبل از متحدالشکل کردن لباس در...
به-مناسبت-روز-خلیج-فارس-خلیج-واژه-ای-لُری-ست
   محسن خواجه گیری لیراوی /در زبان لُری مردم جنوب ایران به خم، " خل "...
اقوام-و-تمسخر-قومیتی-از-دیدگاه-قرآن-لری-لیراوی
    محسن خواجه گیری /خداوند مئن قرآن ایفرمایه :  ای مردم شمانه وه یه زن...
ایل-لری-کرمان
  احد رستگار فرد /ایل بزرگ لری از ایلات بزرگ استان کرمان و رابُر است، لری...
بهتر-است-اول-خودمان-را-نقد-کنیم
   ابوالفضل بابادی شوراب /در فضای مجازی خواندم و دیدم که یکی از مجریان...
 

 
 

دليران تنگستان عصاره قوم لر

 

محسن خواجه گیری/ 

تنگستانى ها عصاره قوم لر هستند، زيرا که تنگستان مجمع طوايف لر فيلى (لک و مینجایی)، بختيارى، کهگيلويه، بيراحمد، ليراوى و ممسنى است.

 

نشریه فرهنگی و اجتماعی لور، محسن خواجه گیری: تنگستان يکى از بلوکات ساحلى خليج فارس مى باشد، شهرت تنگستان به خاطر سه بار ايستادگى در مقابل نيروى هاى بريتانيا کبير است. هجوم هاى سه گانه انگلستان در سال هاى 1838،1856،1915 به وقوع پيوسته است , که در همه موارد , تنگستانى ها دليرانه از خاک وطن دفاع نموده اند. تنگستان را گاهى جز بلوک دشتستان گفته اند (ميرزا حسن حسينى فسايى / فارسنامه ناصرى ج2)  گاهى نيز بصورت يک بلوک مستقل ( راهنماي خليج فارس / ج.ج لوريمر ,, ) گاهى دو بلوک مجزا به نام تنگستان و اهرم.

ميرزا حسن فسايى حدود تنگستان را از جانب مشرق به نواحى اهرم و خرموج و از شمال به نواحى برازجان و از سمت مغرب و جنوب منتهى به درياى فارس مى داند (حسينى فسايى ميرزا حسن 1392ص 1330)  همه مورخين اهل تنگستان را به شجاعت و دلاورى ستوده اند. اهل تنگستان به لهجه تنگسيرى که يکى از گوييش هاى لرى است سخن مى گويند.

گويش تنگسيرى مشابه گويش هاى دشتياتى، دشتستانى، بختيارى و کهگيلويه و بويراحمد داراى واژگان و دستور زبان شبيه به هم مى باشد.( زکريا رستگار  1392.ص 352) تنگستان از بافت همگون لر تبار برخوردار مى باشند .

 محمد حسين رکن زاده آدميت مى نويسد :

 مردم اين خطه از نژاد لر و صحيح النسب خالصند.لهجه آنان بسيار شبيه به لهجه لرها و بختيارى ها است و کلمات فرس قديم و پهلوى و درى در آن بسيار يافت مى شود. معلوم نيست از چه تاريخ از لرستان به اين حوالى کوچيده اند , ولى آنچه ظاهرا قطعى به نظر مى رسد , اين است که قبل از صفويه در تنگستان بوده اند.( جنوب در مبارزات ضد استعمارى  ص 15)

 تنگستان چند طايفه عمده و کثيرالجمعيت دارد و عده اى تيره و خاندان هاى مختلف و متفرق ( مشاهدات نگارنده)

 جنرال جان گردون لوريمر سر قنسول انگليس در بوشهر, عصر قاجار , طوايف تنگستان را بصورت , " ميرو" , " گتو"، " جمالى"، "خذرو"، "پولادى"، "زنگنه"، "زنده بودى" نوشته است( ج .ج.لوريمر/ راهنماى خليج فارس ص226)

 در عهد فتنه مغول، تيره هاى از طايفه لر بهى از لرستان به خاک دشتستان آمدند و بناى چند روستا در تنگستان و شهر برازجان را گذاشتند ( به نقل از زار على رستگار از ريش سفيدان طايفه بهى) محمدعلى خان سديد السلطنه مهاجرت طايفه فيلى و بهى را هم زمان و در عصر مغول مى داند،  همچنين ضمن شمردن ماليات تنگستان بوميان تنگستان را الوار گفته است و از قبرستانى قديمى حوالى اهرم معروف به قبرستان لر خبر مى دهد( سرزمين هاى شمالى پيرامون خليج فارس و درياى عمان )

در اواخر عهد صفوى طايفه لر قايدان از ايل ممسنى وارد تنگستان شده  و اهرم و خائيز که داراى چشمه هاى آب شيرين بود را تصاحب کردند و در عهد نادر شاه افشار به پاس خدماتشان , نادر شاه حکومت تنگستان را به قايدان بخشيد و تا دوره زنديه حاکم تنگستان بودند.( زکريا رستگار / تنگستان , تاريخ , سرزمين , فرهنگ ص 29)

 کوروش تنگستانى که خود از بزرگان و سران طايفه لر نژاد خذرو  تنگستان و دشتستان مى باشد در کتاب از بختيارى تا تنگستان و دشتستان ضمن شرح و توضيح طايفه خدرى از بختيارى و ليراوى نهايتا طبق اسناد خريد ملک توسط روسا طايفه خدرى در تنگستان نشان مى دهد که طايفه خدرو ( خدرى ) قبل از دوره افشار ساکن تنگستان بوده اند. ( کورش تنگستانى  / ازسرزمين بختيارى تا تنگستان و دشتستان ص 50)

 طايفه ريس که خاندان احمد شاه خانى ( خوانين تنگستان) از اين طايفه است و جدشان را شخصى به نام حس مشکور  و از اولاد عمار ياسر مى دانند از خاک بختيارى مى دانند ، نخستين فرد اين خاندان که در تنگستان به قدرت رسيد , رئيس حسين خان فرزند رئيس محمدباقر خان بود در سال 1176 قمرى ( سرسلسله خاندان رئيس / تورج صادقى ص 1)باقر خان تنگستانى و فرزند دليرش احمد خان که در نبرد قلعه ريشهر افتخار آفريدند از اين طايفه مى باشند.

 طايفه لر ممسنى تنگستان: اجداد اين طايفه سه برادر بودند که از نورآباد ممسنى وارد تنگستان شدند به نام , احمد , محمد و حسن هر کدام از اين برادران ساکن دهى شد و اولادشان تشکيل تير هاى طايفه ممسنى تنگستان را دادند , افتخار ايران ,رئيس على دلوارى از تيره احمدى اين طايفه مى باشد ( سرسلسله خاندان رييس / تورج صادقى ص 58،59)

 محمد على خان سديدالسلطنه مى نويسد : دو طايفه از مال احمدى از شعبات بختيارى معروف به جهانى و سعيدان در سوابق ايام به اين حدود آمده , در جبال فيمابين اهرم و خاويز و کلمه و فارياب ساکن شده و رحله شتا والصيف کنند.

طايفه پولادى که شجاعانى چون زاير خضرخان ( خان کل تنگستان ) و خالو حسين دشتى از ناموران اين طايفه بلکه کل ايران هستند , طايفه زنده بودى که در اصطلاح لرى مردم تنگستان زنده بوى گفته مى شوند و ديگر خاندان ها و تيره ها و تمامى اهل تنگستان به زبان لرى را گويش تنگسيرى تکلم مى کنند

تنگستانى هاى که در حملات سه گانه انگليس به خاک ايران پوزه استعماره پير را شجاعانه به خاک مذلت سايدند و به حق مشهور به "دليران تنگستان"  گشتند  عصاره قوم لر هستند , زيرا که تنگستان مجمع طوايف لر فيلى (لر کوچک؛ لک و مینجایی)، بختيارى، کهگيلويه و بيراحمد،  ليراوى و ممسنى است.

 

منابع

 راهنماى خليج فارس ( تاريخ و جفرافياى استان بوشهر) ج.ج.لوريمر, ترجمه: سيد محمدحسن نبوى , انتشارات نويد شيراز,1379

فارسنامه ناصرى ج 2 / ميرزا حسن حسينى فسايى ,تصحيح و تحشيه  دکتر منصور رستگار فسايى موسسه انتشارات امير کبير , تهران و 1392

 از سرزمين بختيارى تا تنگستان و دشتستان / کوروش تنگستانى , انتشارات شروع, بوشهر 1392

 تنگستان( تاريخ,سرزمين ,فرهنگ) , زکريا رستگار , انتشارات آبتين نگار , تهران, 1392

 سرسلسله خاندان رئيس از سال 1176 نوشته : تورج صادقى , بر اساس گفته هاى حاج محمدعلى پورتنگستانى

انتشارات تات 1393

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#1 لربختیاری 1395-06-15 07:26
بسیار اموزنده/ سپاس فراوان
 
 
#2 mojtaba 1395-06-18 22:20
امیدوارم چنین مطالبی در یک کتاب گرداوری شوند
با سپاس از اطلاع رسانی کم نظیرتون.
 
 
#3 رامسین 1395-06-22 00:18
بسیار زیبا و عالی…محمدحسین رکن زاده آدمیت در روزنامه پارس شماره ۱۷۳۴ چاپ شیراز نوشته که رییس علی دلواری و مردم تنگستان از قوم لر هستند.
 
 
#4 ممسنی 1395-06-25 03:32
بسیار عالی جناب خواجه گیری مسلما لرهای لیراوی از شریفترین انسانهایی هستندکه تا بحال دیده ایم و همچنین اجتماع همه لرها در لرستان جنوبی مشخص است خصوصا بلوکی لیراوی و ممسنی
 
 
#5 المون - دورود 1395-07-17 11:35
با سلام و تقدیراز زحمات شما
برادر ارجمند در صفحه 138تا 141 متاب تاریخ بختیاری اثر معروف سردار اسعد بختیاری ذکر شده که 3000 نفر از لرهای بختیاری، لرهای فیلی، و لرهای سیلاخور جهت کمک به نبرد رییس علی دلواری از منطقه لرستان به دشتستان اعزام گردیده، این سند گواه دیگری است بر لر بودن و برادر بودن رییس علی و لرها آن دیار
 
 
#6 حیدر 1395-08-30 02:03
با درود.در کتاب افضل التواریخ خوزانی از منابع اصلی صفویه که در حال چاپ است ( انتشارات میراث مکتوب)و تا پایان 95 منتشر خواهد شد ، رشادت بی نظیر لرهای ممسنی به فرماندهی اماقلی بیگ و پیر خلیل ممسنی همراه با لرهای چگینی در نبرد با پرتقالیها در زمان شاه عباس کبیر ذکر شده است. یاد آن رادمردان گمنام را که از درون غبار تاریخ بیرون آمده اند، گرامی بداریم.