سه شنبه, 03 مرداد 1396  

جدیدترین مطالب

ماسه،-نخل-و-برنو-از-سواحل-لرنشین-خلیج-فارس-می-گویند
   محسن خواجه گیری لیراوی /بلوکات پادریه به عنوان بخشی از جامعه لُر...
از-بوم-گرایی-و-هویت-قومی-تا-توسعه-ی-لرستانات
   اشکان خورشیدوند / نخبگان ما تا چه حد در خصوص مرگ شهرام محمدی ، آدرینا...
معرفي-جلگه-ی-چم-کلان
   احمد لطفی /چم كلان نام جلگه اي سرسبز و خرم است كه در ساحل جنوبي...
آنچه-خوار-آید-روزی-به-کار-آید-نادیده-گرفتن-زبان-های-لری-در-ایران
   حسین زمانیان /مشاهدات بیانگر وسواسی ست که در کجا و چگونه نام بردن لر...
مروری-بر-اقوام-و-مردمان-لُر-جنوب
   محسن خواجه گیری لیراوی /  لرهای جنوبی به چندین گویش و لهجه های مختلف...
خبرگزاری-مهر-لرها-را-از-ایران-حذف-کرد
  به گزارش پایگاه خبری گُلوَنی، خبرگزاری مهر در اقدامی عجیب یک نقشه...
سردار-کیخاله-یا-کیقباد-خان
   احمد لطفی /سردار کیخاله یا کیقباد خان ابن سلیمان خان ابن عابد خان ابن...
چه-طور-شد-که-اصفهان-لرستان-و-چهارمحال-بختیاری-را-بلعید
  رضا ساکی: تغییر مرز میان لرستان، چهارمحال‌وبختیاری کار ساده‌ای نیست اما...
قم-رود-چیست-؟-نکاتی-مهم-در-باب-پروژه-انتقال-آب-موسوم-به-قم-رود
   حمید لطفی / طرح موسوم به انتقال آب الیگودرز در شرق لرستان به قم در...
در-عصر-تشنگی-سیمره-نشین-ها؛-طرح-های-ملّی-به-کدام-سمت-جاری-می-شوند؟
   علی باجلان /طرح ملی چیست ؟و چرا فقط طرح هایی که مربوط به انتقال منابع...
 

 
 

گناوه و ريگ بنادر باستانى سرزمين لُر

 

محسن خواجه گیری/ 

گناوه در قرون اوليه اسلامى شاهد دو قيام بوده؛  قيام زنگيان سواحل خليج فارس و قيام قرامطه و ابوسعيد گناوه اى که در استمرار اين قيام بود.

 

 

 

نشریه فرهنگی و اجتماعی لور، محسن خواجه گیری: سرزمين لُر  که به آن ملک لر و  بلاد لر مى گفتند (تاريخ گزيده، شرفنامه، قوم لر) شامل استان هاى لرستان ، ايلام ، چهارمحال و بختيارى ، کوهگيلويه و بويراحمد و قسمت هاى از استان هاى بوشهر ، خوزستان و فارس بوده است ، گناوه شهرى باستانى که آثار باستانى ادوار مختلف تاريخى را دارد در عهد  سا سانى جز کوره قباد بمرکزيت ارگان ( بهبهان ) بود ( نامه گناوه ، کتاب اول ص12)

 گناوه در قرون اوليه اسلامى شاهد دو قيام بوده؛  قيام زنگيان سواحل خليج فارس که توسط صاحب الزنج انجام گرفت مرکزيت آن روستاى مختارک رامهرمز بود و قيام قرامطه و ابوسعيد گناوه اى که در استمرار اين قيام بود ( خوزستان ، کوهگيلو و..../ احمد اقتدارى ص 205 تا211) در عهد سلجوقى در سرزمين لر اتابکان لر قدرت گرفتند و دو مملکت مستقل تشکيل گرديد به نام لر بزرگ و لر کوچک، رم گيلويه با مرکزيت دهدشت و بهبهان قسمتى از خاک اتابکان لر بزرگ بود ، گناوه و بندر ريگ نيز جزء رم کوهگيلويه بودند (پرتغالى ها در شهرها و بندر هاى بوشهر ،دفتر دوم ص 131) طوايف بلوک حيات داوود تحت عنوان الوار حيات داوودى قسمتى از لر بزرگ بودند ( عشاير مرکزى ايران ص 106).

 منطقه گناوه علاوه بر آنکه از عهد باستان جزء سرزمين لر بوده است، مهاجرانى نيز از ديگر نقاط سرزمين لر داشته است ، الله کرم خان حيات داوودى پس از شمردن سيزده تن از اجدادش که موطن همه را گناوه مى داند و بناى گناوه جديد که پس از حمله عرب ويران شده  بود از اجدادش مى داند و کليه باغات و مزارع و مراتع گناوه را ملک طايفه اش گفته است و همچنين نوشته که اصل طايفه آنها طايفه حيات غيبى خرم آباد است و نام حيات داوود نيز از طايفه آنها گرفته شده است( شش فصل/ الله کرم خان حيات داووى ص 1 و2) طايفه و خاندان هاى لر مهاجر ديگرى نيز در گناوه وجود دارد که از ديگر نقاط سرزمين لور به گناوه آمده اند ( راهنماى خليج فارس ج ج لوريمر صفحات مربوط به گناوه و حيات داوود)  لباس و پوشش زنانه و مردانه گناوه نيز لرى بوده است ، ( گناوه قريه خور خليل ص70) مردم گناوه لرى را با لهجه گناوه اى تکلم مى کنند.

رضا دشتى نويسنده گناوه اى در مقاله: کنکاشى در تاريخ تمدن و فرهنگ گناوه، ضمن  آنکه زبان گناوه اى را آميزه اى از گويش هاى لرى وبعضى کلمات بيگانه و غربى دانسته براى نشان دادن کهنه گى زبان مردم گناوه مقايسه قرابت نوزده کلمه لرى گناوه و زبان زرتشتيان يزد و کرمان کرده است ( نامه گناوه ، کتاب اول ص18) دکتر غلامرضا کريمى فرد در مقاله تناسب لفظ و معنى و اصالت کلمات در گويش گناوه اى ، پس از بررسى تعدادى کلمات لرى در گويش گناوه اى نوشته اند: در گويش گناوه اى ..... بسيارى از کلمات آن بر اساس گويش لرى.....عينا يا با قدرى تفاوت در ساختار يا لهجه کار برد دارد ( نامه گناوه ، کتاب اول ص 104)

دکتر حسين جلال پور در خصوص گويش گناوه مى نويسد: گويش اين منطقه از شاخه ى شمالى گويش هاى استان است . اين گويش بر گرفته از گويش لرى است اما با لهجه اى کاملا متفاوت که در دو دهستان وسيع ليراوى و حيات داوود به آن صحبت مى شود( نامه گناوه کتاب دوم  ص 68)

غلامحسين دريانورد شاعر ، ناشر و نويسنده گناوه اى در خصوص لهجه محله سرخور گناوه نوشته اند : لهجه سرخورى که خود گونه اى از گويش گناوه اى لرى و زير مجموعه زبان فارسى متمايل به لرى است ( نامه گناوه، کتاب پنجم ص 60)

بندر ريگ

 

رونق اين شهر بندرى در عهد صفويه آغاز شده است ( پرتغالى ها در شهرها و بندرهاى بوشهر ص86) و نخستين ساکنان آن لرهاى بهبهان بودند ( پيشين ص 131 ، بندر ريگ دکتر حميدى ص36)

 بندر ريگ مرکز بلوک حيات داوود و خان نشين خوانين حيات داوود بود ( بندر ريگ دکتر حميدى صفحات مختلف)،  بندر ريگ با نام دو تن از نامداران تاريخ جنوب ايران مشهور است، مير مهنا وغابى و امير على خان حيات داوودى،  مير ناصر وغابى  پدر مير مهنا مطابق عهد زنديه از عمان به بندر ريگ کوچ مى کند ( نامه گناوه کتاب اول ص 61)  اين خاندان به گونه اى در ساختار جمعيتى شهر ( لرها)    ادغام شدند که ديگر نمى توان آنها را از تبار تازى دانست ( بندر ريگ ص37) مير مهنا که پاى استعمارگران هلندى را براى هميشه از خليج فارس بريد و براى ايرانيان افتخار آفريد اضافه بر مورد بالا از ناحيه مادر نيز لر بود ( نامه گناوه کتاب سوم ص 28) امير على خان حيات داوودى فرزند کا حيدر گناوه اى ديگر نامور اين خطه که پس از مير مهنا حاکم شد و شرح شجاعتش کتب تاريخ عصر زنديه را مملو کرده از آنجا که با لطفعلى خان زند هر دو ريشه در سرزمين لر کوچک داشتند شجاعت هاى بسيار بهخرخ دادند.

 اين بنادر باستانى سرزمين لور زنان و مردان نامور بسيار داشته و دارد که پرداختن به آنها را به فرصت ديگر مى گذاريم.

 

 

 منابع

1- بندر ريگ ، دکتر سيد جعفر حميدى / انتشارات پرشکوه ، تهران 1381

2- گناوه ، قريه خور خليل / عباس عباسى ، ان تشارات راهگشا ، شيراز 1379

3- عشاير مرکزى ايران دکتر جواد صفى نژاد

4- شش فصل الله کرم خان حيات داووى / مطبعه علوى بوشهر 1336 ه ق

5- راهنماى خليج فارس ، تاريخ و جغرافياى استان بوشهر ، ج.ج. لوريمر، ترجمه مرحوم نبوى، انتشارات نويد شيراز 1379

6- نامه گناوه ، کتاب اول ،غلامحسين دريانورد ، انتشارات دريانورد ، گناوه 1382

7- نامه گناوه ، کتاب دوم ، غلامحسين دريانورد ، انتشارات دريانورد ، گناوه1389

8-نامه گناوه ، کتاب سوم ، غلامحسين دريانورد انتشارات دريانورد، گناوه 1392

9- نامه گناوه  ، کتاب پنجم ، غلامحسين دريانورد ، انتشارات دريانورد ، گناوه 1395

10- پرتغالى ها در شهرها و بندر هاى بوشهر ، دفتر دوم ،سيد قاسم يا حسينى ،انتشارات آينه کتاب ،  تهران 1389

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#1 لراصیل 1395-06-27 23:07
تشکر می کنم از مطالب و اطلاعات مفیدی که ارایه کردید انشاالله همیشه در کمال آسایش و آرامش باشید
 
 
#2 سردیار 1395-06-28 18:25
مقاله بسیار جالبی بود. دست مریزاد و مرحبا به آقای خواجه گیری
درود بر لرهای جنوبی
درود بر گناوه
درود بر دیلم
 
 
#3 مجتبی 1395-06-30 11:34
با تشکر از مطالب ارزشمند آقای خواجه گیری،میخواستم به چفیه ایشون اشاره کنم:بسیاری از لرتبارها درمناطق گرمسیر از چفیه استفاده میکردند که درحال حاضر کمرنگ شده است.بعنوان مثال برخی از افراد مسن در شهرستان دزفول.
 
 
#4 سردبار 1395-06-30 11:55
درود بر شما جناب خواجه گیری
درود بر همه لرتباران
درود بر لرتباران جنوبی
درود بر بندرنشینان لر جنوبی گناوه، دیلم، تنگستان، ریگ
 
 
#5 لهراس 1395-06-30 23:31
ممنون وه مقاله ی خواندنی ایشان
امیدوارم لرئل روزی متحد وابؤن وه هر کؤرنه لورستان
زنده بؤین
 
 
#6 ... 1395-06-31 20:44
درود بر همه لُرهای ساحل نشین دیلم،گناوه،ریگ، دشتی، و دشتستان
 
 
#7 میرهاشمی 1395-07-05 07:40
از مقالات پخته ومستند جناب اقای خواجه نوری تشکر می کنم.شخصا چندبار به گناوه رفت وامد داشتم وخوشبختانه هم زبانشان لریسیت هم خود را لر می دانند
 
 
#8 انشان 1395-08-01 21:52
درود بر اقای خواجه گیری :ودرود بی پایان بر لرهای دیلم ،گناوه،دشتستان، دشتی،دلوار وجم امید است این همتباران باغیرت،،زبان وفرهنگ غنی خود را به همه مردم ایران بشناسانند.
 
 
#9 محمدآریان 1396-01-20 09:22
درودبرلرهای بوشهری
حیات داودیها رو میگن ازسادات حیات الغیب چگنی‌تبارلرستان بوده که به بوشهرکوچانده شده وبندرگناوه را بنا به نام روستای گهن گناوه چگنی نام نهاده انده