شنبه, 06 خرداد 1396  

جدیدترین مطالب

اولین-کتاب-نثر-به-زبان-لُری-مینجایی
   توضیحاتی در خصوص کتاب متن های ادبی (فارسی_لری مینجایی)   سایز...
انتخابات-لرستان-و-دنیایی-که-به-کام-پوپولیسم-شد-تحلیلی-بر-انتخابات-شورای-اسلامی-شهر-خرم-اباد
  ابراهیم خدایی / انتخاب های موج سالارانه و غیر قابل پیش بینی دارای ریسک...
برنامه،جهت-وهویت-مدرن-لر-گفتارچهارم-جغرافیای-سیاسی-وهارتلند-لرها
  شیح جهانگیر محمودی /مولفه هویتی دیگری که باید قومیت لر به آن توجه کند،...
اشتراکات-اعراب-خوزستان-و-مردم-لُر
   محسن خواجه گیری لیراوی /علاوه بر اشتراکات مذهبی بسیاری از طوایف عرب...
گزارش-تصویری-20-اردیبهشت-نکوداشت-خرم-آباد
   نشریه اینترنتی لور / سال گذشته هنگامی که سازمان گردشگری شهر خرم آباد...
شال-و-قبا-لباس-مشترک-سرزمین-لر
   محسن خواجه گیری لیراوی / آنچه تصاویر قبل از متحدالشکل کردن لباس در...
به-مناسبت-روز-خلیج-فارس-خلیج-واژه-ای-لُری-ست
   محسن خواجه گیری لیراوی /در زبان لُری مردم جنوب ایران به خم، " خل "...
اقوام-و-تمسخر-قومیتی-از-دیدگاه-قرآن-لری-لیراوی
    محسن خواجه گیری /خداوند مئن قرآن ایفرمایه :  ای مردم شمانه وه یه زن...
ایل-لری-کرمان
  احد رستگار فرد /ایل بزرگ لری از ایلات بزرگ استان کرمان و رابُر است، لری...
بهتر-است-اول-خودمان-را-نقد-کنیم
   ابوالفضل بابادی شوراب /در فضای مجازی خواندم و دیدم که یکی از مجریان...
 

 
 

نقدی بر باستان گرایی در بررسی پیشینه لباس محلی مردان لرستان فیلی / بین سدره زرتشتی و ستره لری شباهتی وجود ندارد

 

عیسی قائدرحمت/

تنها شباهتی که که بین لباس ماد و ستره وجود دارد بلند بودن آن است که این بلند بودن در بین همه لباس های قدیمی جهان وجود داشته است.

 

 

 

 

عیسی قائدرحمت، نشریه فرهنگی و اجتماعی لور؛ از اینکه دوستان زحمت می‌کشند و دست به قلم برده و غالبا بدون هیچ چشم‌داشتی، مطلب‌هایی در باب فرهنگ مردم می نویسند جای بسی تشکر و قدر دانی دارد از آن­جا که هر نوشته ای جای تامل و تقدیر داشته و حداقل فیض این مطالب  این است که می­فهمیم نگرش و تفکر جامعه در چه سمت و سویی در حرکت است یا حداقل اینکه متوجه می شویم که تلقی مردم تا چه اندازه در اشتباه است.

یکی از بزرگ ترین آسیب هایی که در دوره اخیر گریبان ایران شناسی به طور کلّی و لُرشناسی به طور خاصّ است باستان­گرایی است، این آسیب حکایت از نوعی تمایل و حرص بی منتها در این راستا دارد که هر چیزی را به ریشه های چندهزارساله متصل کنیم، گاهی بر اساس یک شباهت لفظی ساده و اتفاقی یک طایفه به سکا، کاسی، باکتریا، اشتروک ناخونته، دریک، زریک، کردوک، پارس، ماد و امثال آن مرتبط می کنیم و زمانی با یک شباهت ظاهری بسیار ناچیز یک مُدل لباس نوین و جدید را به لباس مجسمه ای مربوط به چند هزار سال پیش وصل می کنیم!

اما خوب است که در نوشتن مطالب قدری دقت و وسواس به خرج بدهیم زیرا نوشته های ما (مخصوصا اگر تحصیلات دانشگاهی عالی هم داشته باشیم) مرجع و سند برای پژوهش های آتی دانشجویان می شود، اگر ما یک اشتباه را ترویج بدهیم از آنجا که ذهن مردم عامه، متخصص و جسنجوگر نیست و از آن­جا که القاب به مردم عامه اطمینان علمی می دهد بنابراین اگر یگ «دکتر» مطلبی را اشتباه بگوید ممکن است مردم عامه بدون تردید آن اشتباه را بپذیرند و اساس و اسنادی اشتباه بنیان گذاشته شود که در آن صورت جبران آن اشتباهات بسیار سخت خواهد بود.

جناب آقای دکتر نجم­الدین گیلانی، که از پژوهشگران تحصیل کرده و روشن اندیش است اخیرا یادداشتی با عنوان «بررسی پیشینه لباس محلی مردان لرستان فیلی (شال و ستره)»در نشریه لور منتشر کرده اند (لینک مطلب) که نگارنده در خوانش آن نمونه­های آشکاری از باستان­گرایی را یافتم، امیدوارم این نقد بنده برای ایشان سازنده و مفید باشد و ایشان را بیش از پیش متوجه اهمیت و دشواری پژوهش در فرهنگ و تاریخ محلّی کُند..

جناب گیلانی در مقاله اش، ریشه لباس ستره لری را «لباس مادی» می داند. لباس مادها در نقوش تخت جمشید به چند شکل دیده می شوند. اما آن­چه که مد نظر ایشان می باشد لباس مردی مادی به اسم فرنکه (به نقل دکتر گیلانی) است که در جلوی داریوش تعظیم کرده است. لباس این مرد ماد به صورت یک پیراهن سه ربعی ساده، جلو بسته است. که هیچ چین و چاکی در آن وجود ندارد حال سوال این است که لباس ماد چه شباهتی  به ستره امروزی لرها دارد؟ تنها شباهتی که که بین لباس ماد و ستره وجود دارد بلند بودن آن است که این بلند بودن در بین همه لباس های قدیمی جهان وجود داشته است.

 

 

 تصویری از شال و ستره لرستان فیلی

 

 

تصویری از لباس افسر مادی دوره هخامنشی

 

در جایی دیگر ایشان لباس سدره زرتشتی را نیای ستره لری دانسته و ظاهراً تنها دلیل او تشابه کلمه ی «سدره» و «ستره» می باشد وگرنه بین سدره زرتشتی و ستره لری هیچ گونه تشابه شکلی وجود ندارد. سدره زرتشتی لباسی نازک دوز و جلو بسته و کوتاه (تا روی ران) می­باشد و آستین کوتاه دارد؛ در واقع سدره زرتشتی به یک زیر پیراهن گشاد و فراخ بیشتر شباهت دارد تا یک لباس ضخیم دوز مثل ستره.

امروزه ممکن است دسترسی به کتب علمی قدری سخت باشد ولی حداقل می توان در گوگل جستجو کرد و در عرض چند لحظه، لباس سدره زرتشتی را دید و آنوقت می­توان نظری درست را ارائه داد.

واقعیت این است که بعضی از مردم (مخصوصا در میان لُرها) به دنبال هیجانات حاصل از تخّیل و اسطوره­پردازی، به ویژه در زمینه باستان­شناسی هستند مثلا اگر به این عده از مردم، به دروغ  بگوییم گلونی یا کلاغی قدمت چندین هزار ساله دارد با جان و دل آن­را می پذیرند اما اگر به این عده، واقعیت را گفته و بگوییم که گلونی در تبریز تولید می شده و قدمت آن به دوران پهلوی می رسد سعی می کنند با اغماض از کنار آن بگذرند.

به هر صورت خود ستره لری هم از لباس­های جدید بوده که قدمت آن به دوران پهلوی می­رسد. در بیشتر تصایر و عکس­های سیاه و سفید قدیمی، لباس ستره لری به ندرت به چشم می­خورد و یا اصلا دیده نمی­شود.  آن­چه در این عکس­ها مشهود است این است که لباس این عکس­ها، قبای فیلی و (در پاره ای از این عکس­ها) کُت فراکی فرانسوی است که هر دو با ستره امروزی لری  فرق دارند. 

اگر چه واژه سدره زرتشتی یک واژه ایرانی است اما واژه ستره یک واژه عربی است و احتمال دارد ستره معرب شده سدره زرتشتی باشد. اما این فقط در حد واژه شناسی است چون آن­که از نظر شکل لباس، سدره زرتشتی با ستره لری شباهتی با هم ندارند. جهت اطلاعات بیشتر توصیه می کنم مقاله ویکی پدیا درباره سدره زرتشتی را مطالعه فرمایید (لینک این مقاله).

 

تصویری از سدره زرتشتی

 ستره در عربی به معنی کُت می باشد؛ در فرهنگ الرائد آنرا به صورت « السِّترة » به معنی کت مردانه نوشته است. کلان­شهر عامه لرهای فیلی و مخصوصا تجار فیلی شهر بغداد بوده و تجار کرمانشاه و خرم­آباد برای خرید و فروش و زیارت با بغداد در تماس بودند این تجار  کت­های فرانکی فرانسوی موجود در  بغداد را به اسم ستره (به زبان عربی) به لرستان وارد کردند. بعدها خیاط­های لر فیلی، این کت­های فراکی را خود دوخته و به همان اسم ستره (کت فراکی) به عامه لر عرضه کردند.

در بغداد (مانند سایر نقاط جهان) کت ­های فراکی کوتاه و کوتاه تر شدند تا این­که به اندازه کت­های امروزی در قد نیم تنه رسیدند و امروزه در بغداد و کشورهای عربی گاهی به کت مردانه می گویند ستره.

یک بار دیگر از جناب دکتر گیلانی به خاطر نگارش مطلبشان تشکر می­کنم، امیدوارم بازهم در تحقیقات و پژوهش­های شان مخصوصا در حوزه لرشناسی، دقّت و وسواس بیشتری به خرج دهند.

 

منابع:

قائدرحمت، عیسی (1392) لباس لرهای فیلی. قم: مطیع

ویکی پدیا (مقاله سدره پوشی)

فرهنگ الرائد (عربی - فارسی)

 

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#31 لک هرسین 1395-07-11 10:41
لر اصیل ممنون که به ما جا دادید.ولی منم مادرم لر می باشد!اصلا چه تفاوتی بین لر و لک هست،؟
 
 
#32 نیکونهاد 1395-07-13 21:37
جناب قاید رحمت متاسفانه شما به یک موضوع توجه نکرده اید
اگر می بینید که ستره کمتر در میان عکس های قدیمی هست دلیلش بسیار گران بودن ان بوده بنده خودم از قدیمی ها شنیدم که می گفتند فقط افراد خاص توانایی خرید ستره را داشته اند.
 
 
#33 لرجنوبی 1395-07-15 11:19
واقعا که تناقض پشت تناقض بقول آقای دوستدار گیلمک وتالش.آقای قاید رحمت شما که باستان گراترید