پنج شنبه, 08 تیر 1396  

جدیدترین مطالب

آمار-های-دولتی-و-حکایت-بچه-های-ناتنی
   حمید لطفی / در تازه ترین این آمارها که از سوی بانک مرکزی ارائه شده است...
تهرانی‌ها-پول‌دارترین-کُردها-و-لرها،‌بی‌پول‌ترین‌ها
  تهرانی‌ها، اصفهانی‌ها، یزدی‌ها و اهالی فارس پول‌دارترین ها و...
ایل-سوره-میری-سوره-مهری-یا-سرخه-مهری
   احمد لطفی / سوره در لغت به معنای سرخ و مهری یعنی مهر پرست ومهربان ولی...
مطالبه-گری-با-معامله-و-مطالبه-گری-بی-معامله
  جهانگیر محمودی /در تحقیقات دانشگاهی که انجام شده روشن است که روسای...
گفتمان-لُرگرایی،-باید-ها-و-نباید-ها
   ابوالفضل بابادی شوراب / عدم بیان این تعاریف در جامعه،باعث رشد ذهنیت...
روستای-پران-پرویز
   احمد لطفی / پران پرویز یکی از روستاهای حال حاضر شهرستان پلدختر از...
در-کابینه-جدید-از-آقای-روحانی-وزرای-بختیاری-می-خواهیم
   علی منصوری / " این صدای نسل جوان وپیام روشن مردم بختیاری است "در...
مقدمه-ای-در-شناخت-لطفعلی-خان-زند
   دکتر نجم الدین گیلانی /فضل و فضیلت آنگاه ارزشمند است که بیگانگان نیز...
مطالبه-گری-فرزندان-لر-در-خون-نشست
   حمید لطفی / واقعه تروریستی دوازدهم رمضان ( 17 خرداد ) نه تنها تهران که...
«پیوستار-لُری»-و-جایگاه-آن-در-زبان-های-ایرانی-شمال-غربی-و-ایرانی-جنوب-غربی
  وهاب کریمی حسنوند، ابراهیم خدایی/ تاکنون نگاه فراگیر و تطبیقی به زبان...
 

 
 

نقش میراث فرهنگی مادّی در توسعه استان لرستان

  

 محمد میرزایی رشنو، محمد محمدی اصل /

بی شک میراث فرهنگی از مهمترین منابع ایجاد انگیزه های هنری می باشد، زمانی که یک لُر در هر جای دنیا به یک اثر تاریخی لُری که ریشه در این مرز و بوم دارد نگاه می کند ...

چکیده میراث فرهنگی شامل دو نوع مادی و معنوی است؛ میراث مادی یعنی هر آنچه که ملموس و قابل دیدن بوده و از گذشته به جا مانده باشد، برای مثال پل­ها، کاروانسراها، قلعه­ها، خانه­ها، مساجد، کاخ­ها و ابزارآلات جنگی و ظروف آشپزخانه و ... میراث فرهنگی مادی هستند. اما میراث معنوی شامل آداب و رسوم، موسیقی، جشن­ها، عزاداری­ها، قصه­ها و داستان­ها و... می­باشد که از گذشته باقی مانده­اند. کشورهایی که دارای میراث فرهنگی کهن هستند، در واقع صاحب ثروت بزرگی هستند، چرا که میراث فرهنگی حداقل دو فایده بزرگ برای جامعه مالک دارد و در صورت استفاده بهینه از آنها جامعه را به سوی توسعه پایدار سوق می­دهد؛ اولین فایده در صنعت گردشگریست، که از کشورهای موفق در این زمینه می­توان به ترکیه و ایتالیا اشاره کرد. آن ها درآمد عظیمی از این راه بدست آورده­­ و بسیاری از مشکلات خود همانند اشتغال و بیکاری را از طریق آن حل کرده­اند. اما در کشورهایی همانند ایران و به خصوص استان لرستان هنوز به ارزش واقعی توریسم پی نبرده­ و تلاش جدی برای استفاده از آن انجام نشده است. علاوه بر بحث صنعت گردشگری فایده دوم میراث فرهنگی ایجاد هویت بومی برای فرد و جامعه می­باشد که در نتیجه مانع از خود بیگانگی فرهنگی می­شود. چرا که جامعه­ بدون هویت دارای اصول و قواعد خاصی نیست و با هر بادی به سویی می­رود. در پژوهش حاضر سعی بر آن است تا فواید مهم میراث فرهنگی برای رسیدن به توسعه پایدار مشخص شود که البته در این تحقیق مطالعه موردی استان لرستان است.

مقدمه

   استان لرستان دارای میراث گران بهایی است که از پیشینیان به نسل امروز به یادگار مانده است. قدمت این استان به دوره پارینه سنگی و سکونت انسان در غار می­رسد برای مثال می­توان به غارهای میرملاس، یافته، ارجنه، پاسنگر، هومیان، کلدر و ... اشاره کرد. پس از آن نیز دوره­های نوسنگی، مس سنگی، مفرغ، آهن و تاریخی تا به امروز همانند برگه­های یک کتاب به ترتیب و به دنبال هم قرار دارند. این در حالیست که امروزه متاسفانه هیچگونه توجهی به این سرمایه عظیم نمی­شود و به صورت بسیار بی­رحمانه­ای مورد تجاوز سودجویان و قاچاقچیان آثار باستانی قرار گرفته است. به طوریکه به نقاشی­های بسیار ارزشمند و نایاب غارهای میرملاس و همیان هم رحم نکرده­اند و بیشتر محوطه­های باستانی استان در حال تخریب یا به کلی از بین رفته­اند. متاسفانه سازمان میراث فرهنگی نیز فقط با زدن یک تابلو بر روی این محوطه­ها کار خود را به پایان برده است و اقدام درست و معقولانه­ای تا به حال برای حفظ میراث گرانبهای قوم لر (لک، مینجایی، بختیاری و...) انجام نداده است. همچنین آثاری هم که بر اثر حفاریهای محدود علمی بدست آمده و یا توسط نیروی انتظامی از حفاران غیر مجاز کشف شده به صورت بسیار نگران کننده­ای نگهداری می­شوند. به طوری که مکان مشخصی به نام موزه در استان لرستان بخصوص مرکز استان وجود ندارد و به حال خود رها شده­اند. البته یک سری آثار بسیار ارزشمند هم به موزه­های بیرون استان فرستاده شده­اند که در عمل سودی برای مردم لرستان ندارند، چرا که هیچگونه ارز آوری برای مردم استان ندارند.

معرفی میراث فرهنگی استان لرستان

   استان لرستان دارای پیشینه­ای به قدمت تاریخ بشریت است. این استان یکی از نخستین سکونت گاه­های انسانی در کل دنیاست.

هفده غار و پناهگاه سنگی واقع در اطراف شهر خرم­آباد کشف شده که تمامی این محل­ها در ارتفاع حدود 1200 متری از سطح دریا واقع شده­اند و قدمت آثار موستری به دست آمده از آنها بین 50 هزار تا 38 هزار سال پیش را نشان می­دهد (ملک­شهمیرزادی، 1382: 121). غارهای کنجی و قمری و پناهگاه­های سنگی گرارجنه و پاسنگر در نزدیکی خرم­آباد آثار دوره پارینه سنگی میانی از آنجا جمع شده است. در غار یافته و پناهگاه­های گر ارجنه و پاسنگر نیز می­توان آثار دوره پارینه سنگی جدید را منحصرا مورد مطالعه قرار داد ( ملک­شهمیرزادی، 1375: 87). ملک­شهمیرزادی به نقل از فرانک هول می­گوید: دکتر فرانک هول آثار دوره فراپارینه سنگی را در پاسنگر خرم­آباد بدست ­آورده است (همان: 88). آثار دوره پارینه سنگی جدید از غار باستانی ارجنه در نزدیک خرم­آباد بدست آمده است (همان: 198). نقوش پیش از تاریخی غارهای میرملاس و همیان نبوغ انسان­های آن زمان لرستان را نشان می­دهند.

دوره روستانشینی قدیم: کهن­ترین سفال­های این منطقه به باغ نو در نزدیکی خرم­آباد، تعلق دارد. فلانری و هول دست کم در شش تپه دیگر دشت خرم­آباد نیز این سفال قدیمی را یافتند (هول، 1386: 118). دوره روستانشینی جدیدتر: کوزه­گران از جمله محوطه­های مهم در نزدیکی شهر خرم­آباد است که امروزه بر فراز بقایای فرسایشی قرار دارد و محیط اصلی پیرامون آنها تا حدود زیادی از بین رفته است (همان: 119). اشیاء مفرغی لرستان اوج هنر عصر آهن در ایران را به نمایش گذاشته­اند به طوریکه احتمالا شناخته شده­ترین ساخته­های صنعتگران ایران باستان همان برنزهای مشهور لرستان هستند (کورتیس، 1385: 51). اشیای مفرغی لرستان در پی بردن به رسوم و آداب قدیمی ایران دارای سهم بزرگی هستند، زیرا بدون آثار لرستان آثار مادها و هخامنشی را نمی­توان بدرستی تفسیر کرد (کالیکان، 1385: 23).

   این اشیاء که متاسفانه بیشتر از طریق حفاری غیر مجاز بدست آمده­اند به دلیل کم توجهی مسئولان و سوءاستفاده افراد سودجو به صورت بی­رویه به خارج از کشور قاچاق شده­اند و بیشتر موزه­های معروف اروپایی مزین به این هنر لرستان است. این هنر به حدی پیشرفته بوده که بر دوره­های پس از خود نیز تاثیرگذار بوده و حتی امروزه بر روی صنایع دستی استان بخصوص صنعت ورشوسازی بروجرد نیز موثر بوده است. هنرمندان کاسیتی یک پایه مهم برای تشکیل امپراطوری­های ماد و هخامنشی بوده­اند بطوریکه حتی بر روی پوشاک آنها بخصوص مادی­ها نیز تاثیر گذاشته­اند (میرزایی رشنو و توسلی، 1392: 1). علاوه بر این غار معروف کلماکره که شهرت جهانی دارد در لرستان است. این غار دارای گنجینه عظیمی بوده که جزء انگشت شمار گنجینه­های باستانی مکشوفه در دنیاست. نوشته­های روی برخی آثار کلماکره قدمت آن را به پادشاهی ساماتوره و تمدن ایلام می­رساند (موسوی و دیگران، 1387 : 122). همچنین پل­های باستانی لرستان که اکثرا متعلق به دوره ساسانی هستند اوج معماری مردم لرستان در این دوره تاریخی را نشان می­دهند. این پل­ها بر روی رودخانه­های مهم لرستان ساخته شده­اند که ژئوپولوتیک بودن این استان و در سر راه کاروان بودن آن را به اثبات می­رسانند. برای مثال می­توان به پل­های شاپوری در خرم­آباد، پل کشکان در کوهدشت، پل گاومیشان پلدختر، پل معمولان و ... اشاره کرد.

   همچنین در کنار رود سیمره شهر بزرگی (رماوند یا برزقواله) مربوط به دوره­های پارت و ساسانی قرار دارد (کرمیان، 1394: 49) که با نهایت تاسف توسط وزارت نیرو با احداث یک سد به طور کامل به زیر آب رفته و آن را برای همیشه نابود کرد. از جمله شاخصه­های این محوطه وجود گچبری­های بسیار زیبایی است که می­توانست مزین موزه­ها باشد (همان: 55).

   همچنین از دوره ساسانی قلعه معروف فلک الافلاک در مرکز شهر خرم­آباد وجود دارد که خوشبختانه همانند نگینی در شهر خرم­آباد می­درخشد و امروزه موزه مردم شناسی آن با تلاش سازمان میراث فرهنگی یکی از دیدنی­ترین موزه­های مردم شناسی ایران است. گرداب سنگی خرم­آباد نیز مربوط به این دوره است و زمانی بخشی از نیاز آب این شهر را تامین می­کرده است. پس از آن نیز در دوره سلجوقی مناره و سنگ­نوشته­ای در شهر خرم­آباد به جا مانده است. در کل آثار بیشماری از دوره­های مختلف تاریخی در سطح استان لرستان و شهر خرم آباد وجود دارد که در یک مقاله قابل شناسایی نیستند. اما از جمله بناهای معروف دیگر مسجد جامع بروجرد است که در ابتدا یک آتشکده ساسانی بوده که بعد از اسلام به مسجد تبدیل شد و کارایی قبلی آن از بین رفت. اما امروزه این مسجد یکی از شاهکارهای معماری استان است و در واقع مهمترین اثر تاریخی شهر بروجرد به شمار می­آید.

   همانطور که در بالا گفته شده استان لرستان دارای ظرفیت بسیار زیادی از نظر میراث فرهنگی است. این استان آثار بسیاری از ادوار مختلف باستانی و تاریخی دارد که متاسفانه تاکنون از آنها استفاده درستی صورت نگرفته است. در بسیاری موارد این سرمایه­های نفیس از بین رفته یا از کشور خارج شده­اند که تقریبا استفاده سودمند از آنها برای مردم استان غیر ممکن است. و تنها از آنها به عنوان هنر مردم لر (لک، مینجایی و بختیاری) می­توان نام برد برای نمونه به چند مورد اشاره می­شود: ابتدا غارهای استان که دارای نقوش پیش از تاریخ بی مانندی در ایران هستند و در سطح دنیا هم فقط چند غار وجود دارد که با نمونه­های میرملاس و همیان قابل قیاس هستند . این نقوش که هنر ابتدای بشر را نشان می­دهند و از اهمیت فوق­العاده­ای برخوردارند توسط افراد بی­مسولیت مخدوش شده­اند و بسیاری از این نقاشی­ها به کلی از بین رفته­اند.

   همچنین اشیای برنزی لرستان که در عصر آهن ساخته شده­اند نیز از دست این قاچاقچیان در امان نمانده و به موزه­های بزرگ دنیا فرستاده شده­اند. این در حالی است که اگر این اشیاء برنزی امروزه در داخل خاک لرستان بودند و موزه­­ای بزرگ برای به نمایش گذاشتن آنها درست می­شد، خرم آباد به عنوان مثال مکان نگهداری این اشیاء می­شد این شهر به شهرت جهانی می­رسید و اگر بزرگنمایی نکرده باشیم بسیاری از مشکلات این شهر برآورده می­گشت. علاوه بر این اشیای مکشوفه از غار کلماکره نیز سرمایه عظیم دیگری بود که باز توسط سودجویان به خارج از استان انتقال داده شد. این گنجینه اگر در داخل استان باقی می­ماند در خود غار به عنوان یک موزه طبیعی از آن استفاده می­شد، می­توانست بیشتر دانشمندان باستان­شناس جهان و حتی سیل عظیمی از مردم دنیا را برای دیدن آثار ارزشمند این غار به داخل استان بیاورد. همچنین فاجعه بزرگ دیگری که بر سر میراث فرهنگی لرستان آمده و شاید درد آن بیشتر از نمونه­های قبلی باشد به زیر آب رفتن محوطه برزه­قواله که مربوط به دوره پارت و ساسانی­ست باشد، چرا که این کار نه به وسیله افراد محلی و بی سواد بلکه توسط وزارت نیرو صورت گرفت است. این قضیه از آنجا دردمند است که امروزه برای ساختن یک خانه روستایی حتما باید از سازمان میراث فرهنگی اجازه گرفته شود، اما برای ساختن یک سد و نیروگاه برق با آن عظمت از میراث فرهنگی اجازه نگرفته یا اگر گرفته چرا میراث به سادگی مجوز ساخت این سد را می­دهد. جالب اینجاست چگونه مردم عادی می­دانند که آن محوطه باستانی است و آن را سوراخ سوراخ می­کنند و همه اشیای فلزی آن را بر می­دارند، اما سازمان میراث فرهنگی متوجه این مهم نمی­شود. این محوطه باستانی که گفته می­شود 33 هکتار وسعت دارد یک شهر بزرگ بوده که تاکنون محوطه­ای به این وسعت از دوره ساسانی در سطح استان گزارش نشده است.

   اما با این وجود هنوز آثار گرانبهای معماری و هنری زیادی در درون محوطه­های حفاری نشده لرستان وجود دارد که احتیاج به کاوش علمی درست و دلسوزانه دارند. اگر این محوطه­ها به مرور کاوش شوند و آثار معماری و هنری آنها مشخص شود، آثار منقول آنها به موزه انتقال داده شود و آثار غیر منقول در محل محافظت و نگهداری شوند، امکانات مناسب برای توریسم در محل فراهم شود باعث ورود گردشگر از داخل و خارج کشور می­شود. این کار دو فایده بسیار بزرگ دارد اول آنکه باعث رونق صنعت گردشگری در استان لرستان می­شود و دوم باعث ایجاد هویت در بین افراد جامعه می­گردد.

 

کارکردهای میراث فرهنگی

 

الف: ایجاد هویت بومی

   هر جامعه­ای دارای تاریخ، آداب و رسوم، عقاید، ادبیات، هنرها و آثار فرهنگی مختص به خود می­باشد که آن را از سایر جوامع متفاوت ساخته و هویت فرهنگی آن جامعه را تشکیل می­دهد. هرگاه هر یک از این عوامل در یک ملت یا فرد وجود نداشته یا ضعیف باشد، هویت فرهنگی آن ملت دچار نقصان و آسیب می­گردد و بدیهی است جامعه­ای که هویت فرهنگی قوی نداشته باشد به سادگی آماده پذیرش هر گونه عنصر فرهنگی بیگانه­ای است که به آن ارائه و یا تحمیل می­گردد. بنابراین با حفظ عناصر مادی و معنوی فرهنگ می­توان ملتی با پشتوانه قوی فرهنگی داشت که در برابر هجوم عناصر فرهنگی بیگانه و ضد فرهنگ­ها مقاوم بوده و بتواند هویت خویش را حفظ کند (مرادی، 1388: 23). در طراحی برنامه­های توسعه آنچه از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است توجه به هویت­های بومی و محلی می­باشد. در واقع هیچ الگوی توسعه بیگانه­ای را نمی­توان بکار برد مگر آنکه با ویژگی­های محلی، منطقه­ای و ملی هماهنگی داشته باشد. توسعه واقعی استان لرستان بدون توجه به ابعاد فرهنگ محلی و احترام به هویت فرهنگی بومی استان تحقق نخواهد یافت. هویت فرهنگی در ارتباط و تماس با سنت­ها و ارزش­های اقوام دیگر است که نو و غنی می­شود و امکان تعالی و شکوفایی جامعه را افزایش می­دهد. بنابراین توسعه و حفظ دستاوردهای فرهنگی منطقه­ای و بومی ضرورتی تام دارد، چرا که دستاوردهای فرهنگی مطمئن­ترین ضامن توسعه مستقل است، هویت فرهنگی را تقویت می­کند و قوه خلاقیت و آگاهی جامعه را نسبت به میراث فرهنگی استان لرستان افزایش می­دهد.

   فرهنگ چندین هزار ساله ایران، آثار و بقایای زندگی گروه­ها، حکومت­ها و مردم متفاوتی را حفظ کرده است. شکی نیست که هر فرد ایرانی باید کشور خود و میراث دوره­های مختلف آن را بشناسد تا با هنر اجداد خود در ساختن بناها، مساجد زیبا، کاروانسراها، پل­ها و هزاران شاهکار دیگر احترام بگذارد و از وجود این میراث به خود افتخار کند و با تکیه بر این میراث گرانبها را برای ساختن آنچه زیباست و می­تواند متعلق به حال و آینده باشد آماده کند (وارثی، 1384: 180).

1-بازگشت به خویشتن

   برخورد با پدیده جهانی شدن و مواجهه با فرهنگ جدید یکی از چالش­های اساسی کشورهای در حال توسعه می­باشد که باعث از خود بیگانگی فرهنگی و بی­هویتی شده است. هویت فرهنگی یک فرد شامل گذشته تاریخی، حماسه، زبان مادری، باورها و سنت­های طایفه­ای، مفاخر ملی، اعتقادات دینی، عصبیت­های قومی، هنر و ادبیات موروثی می­باشد. همچنین میراث فرهنگی که مشتمل از بناها، محل­ها، مکان­ها، مناطق، آثار هنری مصنوعات و نظایر آن می­باشد که یکی از موثرترین عوامل هویت بخش جامعه هستند که حفاظت از آنها باعث زنده ماندن فرهنگ می­شود (مرادی، 1390: 60).

2-ایجاد اعتماد به نفس در افراد

   امروزه متاسفانه بحران هویتی زیادی بین جوانان و نوجوانان لر(لکی، مینجایی و بختیاری) دیده می­شود. وضعیت از آن جهت بحرانی است که امروزه در بیشتر خانواده­های لر اگر فرزندی به دنیا می­آید به جای زبان مادری زبان فارسی به او می­آموزند. آنها برای این کار دلیل لهجه داشتن فرد در بزرگسالی را در بیشتر مواقع توجیح کار خود می­دانند که طرز تفکر کاملا اشتباهی است. چرا که داشتن لهجه نشانه اصالت و متمایز بودن قومیت وی از دیگران است و نباید انسان به آسانی زبان مادری خود را کنار گذارد. علت واقعی این مسئله نداشتن آگاهی خانواده و فرد از گذشته پر غرور قوم لر است. گذشته­ای که چندین هزار سال قبل را شامل می­شود و به گواه زبان شناسان گویش­های مختلف قوم لر از کهن­ترین زبان­های ایران و بلکه جهان هستند و نشاندهنده فرهنگ کهن این مردمان هستند. اگر این آگاهی در بین مردم لرستان به وجود بیاید که اجداد آنها از دوران پارینه سنگی تاکنون هنرمند و خالق هنرهای زیادی همانند مفرغ­های لرستان و اشیای بی نظیر کلماکره بوده­اند بی شک در وجود آنها اعتماد به نفس و غرور توام با موفقیت ایجاد می­شود. بطوریکه فرد در خود احساس کمبودی نمی­بیند که به سمت فرهنگ دیگر اقوام برود. البته زبان فارسی زبان ملی ماست و در پاسداشت آن باید کوشا باشیم. اما این دلیل نمی­شود که ما زبان مادری خود را فراموش کنیم. بلکه اگر لرستانی­ها در حفظ و احیاء گویش­های مختلف قوم لر(لک، مینجایی و بختیاری) کوشا باشند، در واقع هویت ایرانی را نیز حفظ کرده­اند.  چرا که لر و لرستان جزئی جدا نشدنی از پیکره ایران زمین است و حفظ زبان لری یعنی حفظ اصیل­ترین زبان ایرانی.

بی­شک میراث فرهنگی از مهمترین منابع ایجاد انگیزه­های هنری می­باشد. زمانی که یک لر در هر جای دنیا به یک اثر تاریخی لری که ریشه در این مرز و بوم دارد، نگاه می­کند و عظمت هنر گذشتگان خود را در می­یابد به ارتباط خود با گذشته پی می­برد و هویت خود را باز می­یابد.

ب: ایجاد صنعت گردشگری

ایجاد اشتغال دائم، رونق بازار و تجارت

   امروزه گردشگری به بخش مهمی از اقتصاد جهانی تبدیل گشته و به طور فزاینده­ای در رونق اقتصاد ملی و منطقه­ای کشورهای در حال توسعه تاثیرگذار است. این مهم به دلیل آنست که باعث به وجود آمدن اشتغال و درآمد و توسعه منطقه­ای می­شود. اهمیت این فعالیت به حدی است که فقط صنعت نفت و خودروسازی از آن برتری دارند. در دهه 1950 حدود 25 میلیون نفر (1 درصد جمعیت آن زمان دنیا) جزء توریست­های بین­المللی بودند، در حالی که در سال 2009 تعداد گردشگران به بیش از800 میلیون نفر (در حدود 12 درصد از جمعیت دنیا) رسید. این رشد سریع گردشگری با توجه به بهبود وضعیت حمل ونقل و افزایش سطح رفاه عمومی و نیز افزایش نیاز به خرید و مسافرت به وقوع پیوسته است (سلیمانی و دیگران، 1394: 140).

   امروزه خرید تقریبا 70 درصد از کل مخارج گردشگران را شامل می­شود و طبیعتا رضایتمندی گردشگران از محیط خرید، زمینه بازگشت دوباره آنها را به مقصد گردشگری فراهم می­کند (همان: 139). بازگشت دوباره گردشگر و ورود گردشگران به طور متناوب و پیوسته همان گردشگری پایدار و به تبع آن توسعه پایدار است.

   گردشگری پایدار به معنای گردشگری می­باشد که توسعه و بقا یافته در یک حوزه (جامعه و محیط) و در همان روش و اندازه در یک دوره نامحدود باقی می­ماند و باعث ایجاد مخاطرات، تنزل و ممانعت از توسعه برای محیطی که در آن ترقی یافته نمی­شود و فرصت انجام مناسب دیگر فعالیت­ها و فرایندها را محدود نمی­کند (حمدی و دیگران، 1388: 53).

   حمدی به نقل از موذنی می­گوید« آنچه در توسعه گردشگری پایدار بر آن تاکید می­شود علاوه بر ره­آوردهای اقتصادی و اجتماعی این صنعت برای شهروندان و شهرها، اهمیت بر تداوم برنامه­های توسعه گردشگری در زمان (توجه به نسل­های آینده) و آثار توسعه در مکان جغرافیایی(اثرهای زیست محیطی) است» (همان: 54-53).

   آنچه از فواید صنعت پایدار گردشگری مهم است و در پی آن باعث توسعه پایدار هم می­شود، ایجاد شغل، ورود سرمایه به داخل استان و رونق بازار و تجارت می­باشد. چرا که به ازای ورود هر گردشگر، بین 2 تا 6 شغل به طور مستقیم ایجاد می­شود. در محاسبات اقتصاددانان توسعه این روند با احتسابات شغل­های بخش تولیدی و خدماتی برای هر فرد گردشگر به ایجاد شغل برای 9 تا 15 نفر می­رسد (نوروزی و دیگران، 1390 ).  

   با این تفاسیر سرمایه­گذاری در صنعت گردشگری بهترین راه و کم هزینه­ترین راه برای ایجاد اشتغال و افزایش ثروت می­باشد. بنابراین مسئولان استان لرستان باید با توجه به سرمایه­های عظیمی که در بخش میراث فرهنگی استان دیده می­شود، راههای درآمدزایی این صنعت را بیابند و با مدیریتی صحیح آن را در جامعه پیاده کنند. چرا که وضعیت اقتصادی نابسامان لرستان و آمار بالای بیکاری که در بین جوانان این استان دیده می­شود، وجهه ناخوشایندی را برای مردم متمدن این استان رقم زده است که قلب هر انسان آزاده­ای را به درد می­آورد. این مصیبت به قدری است که بسیاری از مردان لرستانی را برای بدست آوردن مایحتاج زندگی خود آواره شهرهای دیگر کرده است. بنابراین به ناچار، بهترین راه برای برون رفت از این مشکل سرمایه گذاری در کارهایی همچون گردشگری است. البته ناگفته نماند که ثروت­های خدادای در استان لرستان بیشمار است، برای نمونه کشاورزی و دامداری، باغداری، نگهداری طیور و ... که سرمایه گذاری در آن زمینه­ها هم نتیجه بخش است.

راهکارهای استفاده از ظرفیت­های میراث فرهنگی در توسعه صنعت گردشگری استان لرستان

الف: محافظت درست از ابنیه تاریخی و ایجاد موزه­ها

   مقوله حفظ آثار و اشیای باستانی در محل اصلی خود امری بدیهی و معقول است. این مراقبت­ها چه از نظر فیزیکی و چه از نظر امنیتی باید به دقت رعایت شود (نظری­نژاد و مرغوب، بی­تا: 297). لازمه این کار ساختن موزه­هاست که در استان لرستان جای آن کاملا خالی است و تقریبا به جز موزه قلعه فلک­الافلاک که آن هم بسیار کوچک است و ظرفیت آثار باستانی این استان را ندارد موزه دیگری به معنای کلمه وجود ندارد. بنابراین مسئولان میراث فرهنگی باید برای این مشکل چاره­ای بیندیشند و موزه­ای در شان این میراث کهن و گرانبها بسازند. ساختن موزه خود باعث می­شود که گردشگران بیشماری از نقاط مختلف دنیا برای دیدن هنر لرستان از جمله اشیای مفرغی، صنایع دستی و دیگر هنرهای این استان بیایند و این خود تعداد زیادی از جوانان فارق التحصیل رشته­های مربوطه را در موزه مشغول به کار می­کند.

   همچنین برخی از آثار باستان­شناسی هستند که قابل انتقال به موزه نیستند این آثار شامل ابنیه تاریخی از جمله پل­ها، کاروانسراها، مساجد و ... هستند. این مجموعه آثار، باید در خود محل تمهیداتی برای رفاه گردشگران اندیشیده شود تا گردشگر دغدغه­ای از نظر مشکلات بهداشتی، امنیتی و غذایی نداشته باشد. در صورتی که این تمهیدات اندیشیده نشود در صورت آمدن گردشگر نیز در عمل ارزش ریالی برای مردم استان ندارند. چرا که گردشگر در زمانی برای مردم منطقه سودمند است که کسانی را به وسیله این بناهای باستانی و تاریخی مشغول به کار کنند و در واقع ارز آوری داشته باشند. برای مثال پل­های تاریخی استان که بیشتر شاهکارهای هنری دوره ساسانی هستند، دارای پتانسیل بسیار بالایی در جذب گردشگر می­باشند. اما متاسفانه هنوز هیچ کار مثبتی برای استفاده درست و بهینه از آنها نشده و تقریبا هیچ ارز آوری ندارند. این در حالیست که متاسفانه حتی از نابودی آنها هم چندان جلوگیری نشده و به دلیل آنکه سالانه در معرض سیل­های فصلی قرار دارند کار مرمت و بازسازی آنها نیز با کندی صورت می­گیرد.

ب: انجام حفاری­های علمی و منظم

   محوطه­های استان لرستان به جزء عده محدودی بقیه هنوز مورد کاوش علمی باستان­شناسی قرار نگرفته­اند. به همین دلیل است که ما هنوز اطلاعات درستی از برخی دوره­های باستانی و تاریخی استان نداریم و باید منتظر کاوش­های جدید بود تا برخی دوره­های تاریک پیش از تاریخ و دوره تاریخی برایمان روشن شود. با حفاری علمی این محوطه­های بیشمار بی­شک تحول عظیمی در شناخت عهد باستان مردم لرستان و همچنین فرهنگ این مردمان به وجود می­آید. این کار علاوه بر بدست آمدن سرمایه عظیم و پر شدن موزه­های استان، باعث ایجاد اعتماد به نفس و تشکیل هویت لری در افراد جامعه می­شود. با به وجود آمدن حس اعتماد به نفس و دوری از خود بیگانگی، فرد هرگز  از فرهنگ خود فرار نمی­کند بلکه به آن افتخار می­کند. در این زمان فرد به جای رفتن در دامن فرهنگ دیگر اقوام، به معرفی فرهنگ خود به دیگران و انتقال و ترویج آن به بیرون از مرزهای استان لرستان تلاش می­کند.

 


نتیجه­ گیری

   استان لرستان دارای پیشینه تاریخی بسیار کهن است که از دوران پارینه سنگی تاکنون انسان پیوسته در آن زندگی کرده است. این قدمت تاریخی سرمایه عظیمی است که در کمتر جای دیگری دیده می­شود. در این برهه زمانی چندین هزار ساله آثار هنری زیادی تاکنون ساخته شده که نشان از ذوق و هنر مردمان لرستان دارد. البته متاسفانه این آثار اکثرا به خارج از کشور انتقال داده شده­اند اما با این وجود هزاران برابر این آثار هنری هنوز کشف نشده­اند و بلکه در زیر خروارها خاک مدفون شده­اند و چشم به راه دستان هنرمند باستان­شناسان این مرز و بوم هستند. با حفاری علمی این محوطه­های باستانی اشیای هنری بی­شماری کشف خواهد شد که در صورت ساخت موزه برای آنها می­توان لازمه اشتغال جوانان بسیاری را فراهم کرد. همچنین باعث ایجاد هویت برای نوجوانان می­شود تا آنچه که خود دارند از بیگانه تمنا نکنند. علاوه بر این شناخت مردم استان از فرهنگ بزرگ و باشکوه خود باعث می­شود مادران جوان لر(لک، مینجایی و بختیاری) در یاد دادن زبان­های اصیل قوم لر به فرزندان خود کوشا باشند. همچنین برای یاد دادن زبان غیر بومی، خود و کودک خود را دچار بی­هویتی نکنند.

   هر ساله در ایام نوروز تعداد زیادی گردشگر از استان لرستان عبور می­کنند و به سمت جنوب یا شمال کشور می­روند. اما متاسفانه تعداد کمی از این مسافران نوروزی در لرستان اقامت می­کنند. علت این مشکل نیز با توجه به سرمایه­های عظیم این استان، مطمئنا نبود مدیریت و امکانات لازم برای پذیرایی از این مهمانان می­باشد. بنابراین میراث فرهنگی و دیگر ارگان­های مسئول باید تلاش بیشتری در این زمینه انجام دهند و با ساختن مکان­های اقامتی برای این گردشگران و شناسایی بیشتر جاذبه­های گردشگری لرستان به مردم ایران و کل دنیا از مزایای این صنعت پر درآمد استفاده کنند.

 توضیح لور : برگرفته از کتاب " لرستان فرهنگ بومی و توسعه " کلیک کنید

منابع

1-     امین بیدختی، علی اکبر، نظری، ماشاءالله، 1388 ، نقش بازاریابی در توسعه صنعت گردشگری، چشم انداز مدیریت، شماره 32، ص 68-49

2-     حمدی، کریم، وظیفه دوست، حسین، هنری جعفر پور، احمد، بررسی تاثیر توریسم تاریخی-فرهنگی بر توسعه پایدار شهری همدان، پژوهش نامه علوم اجتماعی، سال سوم، شماره اول، بهار 88، ص 70-49

3-     سلیمانی، منصور، محمدنژاد، خدادادی، پروین، عطایی، وحید، سنجش رضایتمندی گردشگران از شهر مهاباد با تاکید بر گردشگری خرید، 1394 ،فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری، سال سوم، شماره دهم، بهار:ص 155-139

4-     شریعت­زاده، سیدعلی اصغر، توسعه جهانگردی و میراث فرهنگی، 1375، مجله نامه فرهنگ، شماره 21، ص 167-162

5-     صالحی امیری، سید رضا، مفاهیم و نظریه­های فرهنگی،  1386،تهران، انتشارات ققنوس

6-      کالیکان، ویلیام، باستان شناسی و تاریخ هنر در دوران مادی­ها و پارسی­ها، 1385، ترجمه گودرز اسعد بختیار، انتشارات پازینه، چاپ دوم، تهران

7-     کتی، ویلیس، نظریه­ها و تجربه­های توسعه، 1968، مترجمان حسین ایمانی جاجرمی و پیمان پوررجب، کتابخانه تخصصی اقتصاد اسلامی آستان قدس رضوی، نشر پژواک، تهران، 1393

8-     کرمیان، غلامرضا، شهر ساسانی رماوند لرستان(کاوش­های باستان­شناسی برزقواله)، 1394، خانه تاریخ و تصویر ابریشمی، چاپ اول

9-     کورتیس، جان، ایران باستان به روایت موزه بریتانیا، 1385، ترجمه آذر بصیر، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، تهران

10- لامزدن، لس، بازاریابی گردشگری، 1387، ترجمه دکتر ابوالفضل تاج­زاده نمین، انتشارات دانشگاه پیام نور

11- مرادی، علیرضا، عصارخانه جلوه­ای از هویت فرهنگی، 1388، فصلنامه نجوای فرهنگ، سال چهارم، شماره سیزدهم، ص 24-15

12- مرادی، علیرضا، نقش میراث فرهنگی در تقویت هویت فرهنگی، 1390، مجله مهندسی فرهنگ، شماره 53 و 54، ص 66-60

13- ملک­شهمیرزادی، صادق، مبانی باستان شناسی ایران، بین­النهرین و مصر، 1375، انتشارات مارلیک، چاپ دوم، تهران

14- ملک­شهمیرزادی، صادق، ایران در پیش از تاریخ (باستان شناسی ایران از آغاز تا سپیده دم شهرنشینی)، 1382، ناشر: معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی کشور، چاپ دوم، تهران

15- موسوی، سید مهدی، نیستانی، جواد، خسروی، لیلا، فرمانروایان ناشناخته دوران ایلام نو در لرستان(هزاره اول قبل از میلاد)، 1387 ،فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ، سال سوم، شماره هشتم

16-  میرزایی رشنو، محمد و توسلی، محمد مهدی، تاثیر هنر لرستان بر پوشاک مردان مادی، 1392،همایش کله باد، خرم­آباد

17- نظری­نژاد، محمدعلی و مرغوب، حوا، نقش میراث فرهنگی و صنعت گردشگری در توسعه اقتصادی کشور و معرفی الویت­های آن، بی­تا، توسعه فرهنگی، جلد چهارم، مجموعه مقالات همایش سیاست­ها و مدیریت، ص 308- 291

18- نوروزی، اکرم، شفقتی، مهدی، متقی، سمیه، نقش گردشگری در اقتصاد شهری مطالعه موردی شهر سرعین استان اردبیل، 1390، اولین کنفرانس اقتصاد شهری ایران

19- وارثی، حمیدرضا، ایرانگردی گام نخست جهانگردی، 1384، پیمایش نشر مرکز آموزش عالی علمی کاربردی فرهنگ و هنر اصفهان

20- هزار جریبی، جعفر، احساس امنیت اجتماعی از منظر توسعه گردشگری، 1390، مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 22، شماره پیاپی 42، شماره 2، ص 142-121

21- هول، فرانک و همکاران، باستان شناسی غرب ایران، 1386، ترجمه زهرا باستی، انتشارات سمت، چاپ سوم، تهران

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن