یکشنبه, 26 آذر 1396  

جدیدترین مطالب

کورش-قانون-یکسان-و-فرهنگ-ثابتی-را-به-ملل-مختلف-تحمیل-نمی-کرد
  علی باجلان / در این روزگار که بیشترین تهاجمات نسبت به فرهنگ های بومی...
سامان-فرجی-بیرگانی-به-سوگ-پدر-نشست
  پدر محترم همکار عزیزمان، سامان فرجی بیرگانی، نویسنده و فعال فرهنگی و...
کریستف-کلمب-باشیم-اما-کشفیات-مان-در-حدّ-«شباهت-دو-کلمه»-نباشد-آیا-در-قفقاز،-پاکستان-و-اندونزی-لر-داریم؟
  ابراهیم خدایی / در تمام زبان های دنیا کمابیش همین حروفی که ما در فارسی...
پیشنهاد-مکان-یابی-مرکز-سیماشکی-عیلامی-در-خرم-آباد
  دکتر محمد بهرامی / احتمالا این دژ که شواهدی از آن در لایه های زیرین...
صدا-و-سیما،-صدای-مردم-لُر-را-بشنود
  لهراسب قلی پور لوایی / لُر قومی است که در طول تاریخ از ایران دفاع کرده...
لک-داغستان-با-لک-لرستان-ارتباطی-با-هم-ندارند-«اسم-های-مشابه»-میان-همه-فرهنگ-ها-و-مناطق-جهان-وجود-دارد
  عیسی قائدرحمت/ خطاهای ناشی از شباهت اسامی اخیرا در موارد متعددی مثل لک...
مخالفت-شوراى-علمى-بازبينى-با-پخش-سريال-«سرزمين-مادرى»-لزوم-اعاده-حیثیت-از-سردار-اسعد-بختیاری
  مصاحبه های غیرکارشناسانه برخی از مدیران و هم چنین کارگردان سریال نه...
سرزمین-کهن-و-امکان-گشودن-گره-ای-که-در-دست-صدا-وسیماست
  سامان فرجی بیرگانی / در ماجراهای سدّ گتوند، تونل کوهرنگ، سریال سرزمین...
فوتبال؛-ابزاری-برای-هویت-خواهی-جامعه-لر
  ابوالفضل بابادی شوراب/  تیم هایی همچون نفت مسجدسلیمان ، گهر دورود ،...
دالالا-اثری-نو-از-حسین-حسین-زاده-رهدار
   حسین حسین زاده رهدار /دالالا برای آموزش لالایی لری به مادران است تا...

پر بازدیدترین های ماه

 

 
 

«پیوستار لُری» و جایگاه آن در زبان های ایرانی شمال غربی و ایرانی جنوب غربی

 

وهاب کریمی حسنوند، ابراهیم خدایی/

تاکنون نگاه فراگیر و تطبیقی به زبان های مردم لُر وجود نداشته است و لذا نه دسته بندی مناسبی از این زبان ها داریم و نه نسبت آن ها را با سایر زبان های ایرانی به گونه ای شفاف می شناسیم. در تقسیم بندی ... 

 

لور: آن چه در فایل PDF ضمیمه تقدیم می شود، بخشی از نتیجه تحقیقات زبان شناختی-مردم شناختی خدایی و کریمی حسنوند است. نسخه مفصل تری از آن به زودی (تا ابتدای تابستان) در کتاب «جغرافیا و فرهنگ مناطق لرنشین» روانه بازار نشر خواهد شد.

 

ابراهیم خدایی (کارشناس ارشد مردم شناسی)، وهاب کریمی حسنوند (کارشناس ارشد زبان شناسی): این مقاله  سه دشواری در زبان شناسی مناطق لرنشین را بر شمرد، دشواری نخست (مسأله گویش بودن یا زبان بودن) با معیار قرار دادن «فهم متقابل» مرتفع شد و مشخص شد زبان های لری نمی توانند گویشی از زبان فارسی باشد زیرا میان گویشوران لر و فارس تفاهم به آسانی صورت نمی گیرد.

دشواری های دوم و سوم به دسته بندی و نامگذاری این «مجموعه زبان» بر می گردد، به گونه ای که اولا مبتنی بر هویت تاریخی و مردم شناختی و جغرافیایی این مردم باشد و ثانیا با معیارهای زبان شناختی (مخصوصا تقسیم بندی ارانسکی از زبان های ایرانی) بیشترین همخوانی را داشته باشد.

در پاسخ به مسأله دوم و سوم، «لری» نام مجموعه زبان هایی است که برخی بیشتر خصوصیات زبان های ایرانی شمال غربی را دارند (کلهری، ملکی و لکی) و برخی بیشتر خصوصیات زبان های ایرانی جنوب غربی را (بختیاری و جنوبی)، برخی از این زبان ها (مینجایی و ثلاثی) نیز موقعیت ناپایداری در تقسیم بندی ارانسکی دارند و همزمان ویژگی های زبان های ایرانی شمال غربی و جنوب غربی را دارا هستند.

بدین ترتیب هم می توان لُری را پیوستاری از زبان هایی دانست که در منتهی إلیه جنوبی خود با زبان های ایرانی جنوب غربی و در منتهی إلیه شمالی خود با زبان های ایرانی شمال غربی هم گروه است و هم می توان از ناکارآمدی تقسیم بندی ارانسکی صحبت کرد و به دنبال تقسیم بندی جدیدی بود که با واقعیات زبان شناختی و مردم شناختی منطقه انطباق بیشتری داشته باشد.

            نکته بسیار مهم دیگر که می تواند منبعی برای تحقیقات آینده باشد، اینست که این مقاله منحصرا رویکرد «توصیفی» داشت و بیشتر بر وضعیت کنونی زبان های منطقه متمرکز بود، شاید اگر بتوان تحقیق مفصل تری با رویکرد «تاریخی» انجام داد برخی از ابهامات بازهم بر طرف شود، مثلا این سؤال را آنونبی مطرح کرده است که آیا زبان های لری همگی از ریشه مشترک و متعلق به زبان های ایرانی شمال غربی نیستند که در پروسه گسترش زبان های ایرانی جنوب غربی تغییر کرده اند؟ و بدین ترتیب لکی و سایر زبان های لرها که در گروه شمال غربی قرار می گیرند یادگاران آن ریشه های کهن باشند؟ (آنونبی 2004: 20).

            برای پاسخ به این پرسش لازم است تحقیقات زبان شناسی تاریخی انجام شود، چه بسا تمام زبان های لری امروزه دارای یک ریشه بوده باشند که احتمالا جزء زبانهای شمال غربی بوده باشد، و با توجه به غلبه زبان فارسی در تاریخ منطقه، در یک فرایند عقب نشینی چند صد ساله شرایط موجود رقم خورده باشد. 

 

برای دانلود فایل پی دی اف مقاله «پیوستار لُری و جایگاه آن در زبان های ایرانی شمال غربی و ایرانی جنوب غربی» از لینک زیر استفاده کنید:

 

http://loor.ir/vj/96/Lurish-languages.pdf

 

لور؛ نشریه فرهنگی و اجتماعی مردم لُر

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#1 کولیوند 1396-03-13 12:27
متاسفانه در استناد و کتابت لری بسیار کمکاری و اهمال شده و همین زمینه ساز سوئ تفاهمها و گاها سوئ استفاده برخی افراد و گروهها شده ست
 
 
#2 سامان روزبهانی 1396-03-14 19:48
اگر فهم متقابل معیار زبان بودن است.
من زبان بختیاری ها، اهالی کهگیلویه و... و لرهای استان فارس را نمیفهمم.
پس اینها زبانهایی جدا از لری خرم آبادی یا بروجردی هستند! و نمیتوان هر دو را لری خواند.
_____________________
ابراهیم خدایی: این که زبان های جداگانه ای هستند، طبق تعریف پذیرفته شده در مقاله، درست است اما این کهدر چه گروهی می گیرند و نام این گروه لری است یا نیست با شما موافق نیستم.
همان طوری که زبان هایلری در کنار زبان های کردی و فارسی و گیلکی و... زیر یک نام (زبان های ایرانی) مجتمع اند، زیبان هایلکی، مینجایی، بختیاری و جنوبی و... هم زیر یک نام مجمتعم می توانند شد.
این که نام این مجموعه چیست هم یک پرسش تاریخی و مردم شناختی است (نه زبان شناختی).

از نظر شما ممنونم.
 
 
#3 ممد 1396-03-20 09:32
بنظرمقوم لر ساکن جغرافیای پهله هست
مثله فارس که ساکن جغرافیای ایرانه
لر و پهله بنظر خودم توامانند
 
 
#4 ممد 1396-03-20 09:39
کاش یک زبان معیار منسجم داشتیم
 
 
#5 mojtaba 1396-03-22 18:03
زبان فارسی تفاوت بسیار کمی با لری دارد؛فارسی زبان جکومت مرکزی ایران وشهرهای بزرگ ایران میباشد وهرچه به خارج شهر های بزرگ بخصوص مرکز میرویم .گفتار مردم با زبان معیار تفاوت میکند.
بعنوان مثال تفاوت گفتار روستاهای دور افتاده تهران اصفهان ویزد با فارسی معیار شاید بیشتر از شهر خرم آباد باشد.
بنده در دوران سربازی با گویش های مناطق مختلف کرمان ،خراسان جنوبی وهرمزگان آشنا شدم که تفاوت گفتارشان با فارسی معیار بیشتر از لریست.
 
 
#6 ممد 1396-03-26 15:01
اینکه زبان و لباس و المانهای فرهنگی این مردم که ابزار بحساب میاند .. میخاد چه آگاهی ها و راه حلهای گره گشا و شورآفرینیهای رو برای حل مشکلات جامعه بشری به دنیا ارائه بده .. تا جاذبه و منفعتی برای مردم این مناطق و دیگران داشته باشه
 
 
#7 منیجه 1396-04-16 15:06
واج و واژه
البته گفت شاید ریشه در کلمه ای مثله "واگ" داشته باشه
علم زبان شناسی ندارم صرفن بر اساس ایرانی زبان بودنم کامنت میگذارم
 
 
#8 ناشناس 1396-05-11 22:17
جناب آقای خدایی چند پرسش دارم . چگونه است که پس از بیش از یک دهه فعالیت حتی دم دستی ترین منابع از جمله منابع اینترنتی همچون ویکی پدیا به تقسیم بندهای شما از آنچه زبان های لری می نامید بی اعتنا هستند ؟ چرا فرضیات و دیدگاه های ارائه شده از سوی شما را به محافل آکادمیک زبان شناسی و تاریخ راهی نیست ؟ چرا همین آنونبی که حتی از ضبط صحیح واژه های لری عاجز بوده است تئوری ها شما در زمینه زبان های لکی و کلهری را نمی پذیرد؟بهتر نیست از وارد شدن به حیطه هایی که در آن ها هیچ تخصصی ندارید مقداری احتیاط کنید ؟
_____________
ابراهیم خدایی:سپاسگزارم که نوشته هایم را دنبال می کنید و نقد وارد می کنید.
برای من ملاک درستی یا نادرستی مطالبم نقد ها و نظرات کسانی است که به طور جدی و مبسوط به موضوع بپردازند.
در مورد ویکی پدیا که کاملا مشخص است عملکرد این دانشنامه آزاد مجازی تحت تأثیر کدام جریانات قومی است، ویکی پدیا طایفه من (قایدرحمت) را به عنوان کُرد معرفی کرده است، نصحیت هم نمی پذیرد.
در مورد آنونبی و محافل انسان شناسی و زبان شناسی معتبر، ما هنوز فاصله زیادی داریم تا این که مورد رد یا پذیرش قرار بگیریم، داریم تلاش می کنیم و امیدوارم از نظر علمی بتوانیم به حدّی برسیم که دیده شویم.

اما در مورد حیطه تخصصی، آیا شما مطلبی از من خوانده اید که در حیطه «انسان شناسی» (مدرک کارشناسی ارشد بنده) نباشد؟ آیا رفرنسی جز به منابع تخصصی یا اسناد دست اول، از بنده دیده اید؟
 
 
#9 ناشناس 1396-05-15 16:16
جناب آقای خدایی فرموده اید آیا رفرنسی جز منابع تخصصی یا اسناد دست اول از من دیده اید ؟ بله ! مستند شما در اینکه لهجه های لری لرستانی همچون خرم آبادی ، بالاگریوه ای ، سیلاخوری ، بروجردی و ..بر مبنای تقسیم بندی ارانسکی کاملا در هیچ یک از دو دسته شمال غربی و جنوب غربی قرار نمی گیرند چیست ؟ واژه های " خذمت " و " بزونت با " را برای اثبات این ایده آورده اید که لری لرستانی (مینجایی به تعبیر شما) در مواردی خصوصیات زبان های شمال غربی را نشان می دهد؟ این موضوع چه چیزی را اثبات می کند؟ نخست آنکه هیچ مینجایی زبانی این واژه ها را به کار نمی برد ، صورت اصلی و اصیل آن ها در گفتار مردمان خرم آباد و بالاگریوه چنین نیست ، شاید در مناطقی همچون کوهدشت و طرهان و .. که زبان لری بشدت متاثر از لکی است چنین باشد . در سایر جاها نه . بر فرض که گفته شما را هم پذیرفتیم ...
 
 
#10 ناشناس 1396-05-15 16:34
..یک یا دو مورد استثناء و خلاف قاعده می تواند مبنای چنین نتیجه گیری هایی قرار گیرد؟ هر گاه چنین است من هم ادعا می کنم که کردی از دسته زبان های ایرانی جنوبی غربی است ! چرا؟ چون در برخی موارد واجد ویژگی های آوایی زبان های جنوب غربی است ، در کردی " دل" گفته می شود و حال آنکه از ریشه مادی "zird " علی القاعده در دوره های میانه و نو باید به واژه ای همچون " zil" برسیم که در گیلکی رایج است و نه دل در کردی ، از " zasta " اوستایی و احتمالا مادی در کردی به واژه "دست" می رسیم که خلاف قاعده است ! در بررسی خویشاوندی میان زبان ها آنچه برای ما اهمیت دارد تبعیت از یک الگو و قاعده معین است ، یعنی وجود نظم و ترتیب حتی در اختلافات !موارد استثنا ملاک قرار نمی گیرند .کدام رفرنس معتبر لهجه های لری لرستان را از ریشه زبان های ایرانی جنوب غربی نشمارده است ؟
____________
ابراهیم خدایی: این سخن شما درست است که استثناها چیزی را ثابت نمی کنند، البته استثاء ها می توانند سرنخ باشند، باید دید قاعده چیست و استثناء کدام است.
در مورد مثال هایی که من آورده ام (مثلا خذمت) این مثال ها می تواند سرنخ هایی از دگرگونی های زبانی از الگویی به الگوی دیگر باشد و تأثیرات فارسی بر مینجایی را نشان دهد. واژه خذمت در لکی به همین شکل تلفظ می شود، در مینجایی قاعدتا "خدمت" تلفظ می شود که با تلفظ فارسی آن یکسان است، در بختیاری با دال معجم (خذمت) تلفظ می شود.

من غیر از آنونبی رفرنس معتبری که به صورت خاصّ و متمرکز به جایگاه مینجایی (=لرستانی) و سایر شاخه های لری، در زبان های ایرانی پرداخته باشد نمی شناسم. موارد دیگر در حد یک یا دو خط به این زبان اشاره کرده اند و قابل بحث نیستند.

آنونبی مینجایی را یکی از زبان های ایرانی جنوب غربی دانسته است، اما اولا از اشتراکات غافل گیر کننده برخی گویش های مینجایی با لکی صحبت کرده است، ثانیا همان طور که در مقاله آورده ام آشکارا این احتمال را مطرح کرده است که این زبان ها زیرمجموعه شمال غربی بوده باشند و متحول شده اند، او حتا می پرسد آیا لکی یادگاری از مجموعه زبان های لری نیست که هنوز در مقابل جنوب غربی شدن مقاومت می کند.

بخش زیادی از اختلاف نظر ما به این بر می گردد که مطالعات عمیق و متمرکز روی این زبان ها صورت نگرفته است. من کسی جز آنونبی را نمی شناسم که عهم کارش علمی باشد و هم تمرکزش به صورت کامل بر زبان های این منطقه باشد، هرچند دانش آنونبی بیشتر از لری جنوبی است (او در ممسنی و شیراز سکونت کرده و تحقیق کرده است) اما تمرکز خوبی بر گویش های لرستان هم دارد.