شنبه, 31 تیر 1396  

جدیدترین مطالب

از-بوم-گرایی-و-هویت-قومی-تا-توسعه-ی-لرستانات
   اشکان خورشیدوند / نخبگان ما تا چه حد در خصوص مرگ شهرام محمدی ، آدرینا...
معرفي-جلگه-ی-چم-کلان
   احمد لطفی /چم كلان نام جلگه اي سرسبز و خرم است كه در ساحل جنوبي...
آنچه-خوار-آید-روزی-به-کار-آید-نادیده-گرفتن-زبان-های-لری-در-ایران
   حسین زمانیان /مشاهدات بیانگر وسواسی ست که در کجا و چگونه نام بردن لر...
مروری-بر-اقوام-و-مردمان-لُر-جنوب
   محسن خواجه گیری لیراوی /  لرهای جنوبی به چندین گویش و لهجه های مختلف...
خبرگزاری-مهر-لرها-را-از-ایران-حذف-کرد
  به گزارش پایگاه خبری گُلوَنی، خبرگزاری مهر در اقدامی عجیب یک نقشه...
سردار-کیخاله-یا-کیقباد-خان
   احمد لطفی /سردار کیخاله یا کیقباد خان ابن سلیمان خان ابن عابد خان ابن...
چه-طور-شد-که-اصفهان-لرستان-و-چهارمحال-بختیاری-را-بلعید
  رضا ساکی: تغییر مرز میان لرستان، چهارمحال‌وبختیاری کار ساده‌ای نیست اما...
قم-رود-چیست-؟-نکاتی-مهم-در-باب-پروژه-انتقال-آب-موسوم-به-قم-رود
   حمید لطفی / طرح موسوم به انتقال آب الیگودرز در شرق لرستان به قم در...
در-عصر-تشنگی-سیمره-نشین-ها؛-طرح-های-ملّی-به-کدام-سمت-جاری-می-شوند؟
   علی باجلان /طرح ملی چیست ؟و چرا فقط طرح هایی که مربوط به انتقال منابع...
آمار-های-دولتی-و-حکایت-بچه-های-ناتنی
   حمید لطفی / در تازه ترین این آمارها که از سوی بانک مرکزی ارائه شده است...
 

 
 

نقش نورمحمد پاپی در خدمت به زبان و فرهنگ لر و ایران

 

دکتر کیومرث رضوی‌پور/

تاثیر شگرف نورمحمد در گویش و گفتار قوم لر بخصوص بالاگریوه انکارناپذیر است. بسیاری از مفاهیم، استعارات، تشبیهات، و تکیه کلام‌های رایج در گویش لری این دیار متاثر از نوای موسیقی و صدای گرم و صمیمی نورمحمد است. اگر امروز "لکر"، "اکه منه نویی" ، "هونم" و ... ، هزاران استعارات نغز اینچنینی جزو گنجینه واژگان ماست همه به برکت زحمات چندین دهه نورمحمد است.

 

 

 نام نیکی گر بماند ز آدمی      به کز او ماند سرای زرنگار(سعدی)

 دکتر کیومرث رضوی‌پور، عضو دپارتمان زبان انگلیسی دانشگاه شهید چمران اهواز

 این آدرس پست الکترونیک توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

    از کسی که دکترای زبان انگلیسی دارد، روزگار با اندیشه‌های زبانشناسانی از تبار چامسکی، مک نامارا، و فالچر و بکمن می‌گذراند، قاری قرآن است و گوشش به نوای ملکوتی استادانی چون عبدالباسط و محمد صدیق منشاوی مانوس است انتظار می‌رود که یا به اقتضای رشته تحصیلی‌اش از موسیقی انگلیسی بگوید و یا به واسطه عقبه‌اش در تلاوت قرآن از دستگاه‌های موسیقی عربی بنویسد (که البته هردوی این دو، بخصوص دومی اهمیت ویژه خود را دارند). شاید آخرین انتظاری که می‌رود این است که چنین کسی از نورمحمد پاپی بنویسد. اما هدف از نوشته حاضر همین است که بگوید این طرز تلقی از نورمحمد پاپی ناشی از ظلمی است که به این هنرمند بزرگ قوم لر رفته است،که بگوید از نورمحمد نگفتن و ننوشتن مصداق "من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق" است. برای اثبات این مدعا به نقش وی در زندگی، زبان و فرهنگ اشاراتی می‌رود.

  مگر نه این است که سهم نورمحمد پاپی در پر کردن اوقات فراغت جوانان، نوجوانان، میانسالان،  پیرمردان و زنان قوم لر بخصوص لرهای عشایر نواحی بالاگریوه از مجموع سهم همه خوانندگان بیشتر است؟ مگر نه این است که نوای ساده و صمیمی نورمحمد حدود نیم قرن است که گرما بخش همه مراسم‌های شادی و عروسی لر بوده است؟ شاهد این ادعا همین بس که نگارنده هرگاه می‌خواهم حال و هوای مادر عزیزم را با صرف کمترین وقت و هزینه ممکن عوض کنم، برایش یکی از آهنگ‌های نورمحمد را می‌گذارم و او فی‌الفور به شهر خاطرات جوانی‌اش، به عروسی‌اش، به تولد و عروسی تک تک فرزندانش و سایر عزیزانش سفر می‌کند، اشکی مقدس در چشمانش حدقه می‌زند، و ناخودآگاه از دغدغه‌های متعدد روزانه‌اش جدا می‌شود و با وجود حجب و حیای مفرطی که دارد، یواشکی شروع می‌کند به زمزمه آهنگ‌هایی که از نورمحمد به یاد دارد.

  این حس نوستالژی به نورمحمد در میان لرها، بخصوص عشایر این دیار عمومیت دارد. به قول ابراهیم خدایی (http://semosijan.blogfa.com/post/36/)، نورمحمد تنها دلیلی بود که مردان نسل پیشین قوم لر این همه ضبط صوت باندپیچی شده خویش را بی‌نهایت گرامی می‌داشتند. در تلاطم زندگی پر مشقت عشایر لر (که نوشتن از آن خود مجالی دیگر می‌طلبد)، نورمحمد التییام بود، کان آرامش بود، اسباب سرخوشی‌، دلخوشی، و عشق به زندگی بود. نگارنده که خود افتخار دارد کودکی‌اش را به زندگی پر از صفای عشایر گذرانده است نیک به یاد دارد که هرگاه مهمان عزیزی (در عشایر همه مهمانان به غایت عزیز بودند و هستند)، از راه می‌رسید بعد از اینکه از داشتن ضبط صوت توسط میزبان سوال می‌کرد، پرسش بعدی‌اش این بود که : "از نورمحمد چی داری؟". تا بدانجا نقش نوای شادروان نورمحمد در میان عشایر لر برجسته بود که برای خیلی از آنان موسیقی مرادف با نورمحمد بود.

  می‌دانیم که پرکردن اوقات فراغت هر نسل، یکی از دشوارترین چالش‌های هر دولت و حکومت است. کافی است به یاد بیاوریم پول‌های میلیاردی که امروزه در فوتبال خرج می‌شود، همه به خاطر نقشی که فوتبال در سرگرم نمودن نسل حاضر دارد. نورمحمد این کار را به مدت حدود نیم قرن، در نبود تلویزیون و رسانه‌های دیگر در عشایر، انجام داد و برای انجام این مهم نه تنها هرگز از او تقدیری درخور  به عمل نیامد، بلکه به او جفاها رفت.

  تاثیر شگرف نورمحمد در گویش و گفتار قوم لر بخصوص بالاگریوه انکارناپذیر است. بسیاری از مفاهیم، استعارات، تشبیهات، و تکیه کلام‌های رایج در گویش لری این دیار متاثر از نوای موسیقی و صدای گرم و صمیمی نورمحمد است. اگر امروز "لکر"، "اکه منه نویی"، "چال تشنی" ، "هونم " و"برف پیری"، "کرده مغارم"،  هزاران استعارات نغز اینچنینی جزو گنجینه واژگان ماست همه به برکت زحمات چندین دهه نورمحمد است.  حتی بسیاری از آنانی که به دلایلی ترجیح می‌دهند صراحتا از نورمحمد نگویند، در دل به تاثیر عمیق و دامنه‌دار این بلبل مظلوم قوم لر اذعان دارند. اگر بگوییم که نورمحمد در میان عشایر خطه بالاگریوه، نقشی به بلندای نقش حافظ در میان عموم ایرانیان دارد، سخنی گزاف نگفته‌ایم، چرا که همچنان که حافظ محمل همه ما ایرانیان در گفتن از عشق و عرفان است، نورمحمد در میان بخش اعظمی از قوم لر محملی است برای گفتن از عشق، گفتن از زیبایی های هستی و زندگی، برای جاودانه کردن خاطرات خوش، برای تعالی روح و گریز از قید و بندهای روزمره زندگی.

 در حافظه جمعی (Collective Memory‌) قوم لر و بالاگریوه نورمحمد مترادف است با شادی و عروسی، نورمحمد یعنی جادوی کمانچه که تا کنه وجود مردمان لر می‌رود، غم‌ها، غصه‌ها، و ناخوشی‌ها را به کنار می‌زند و حس خوشبختی، شادی، سرور و امید را جایگزین می‌کند. نورمحمد پاپی دست خالی و تنها به یمن قریحه خدادادی می‌سرود، می نواخت، و می‌خواند. نورمحمد نه باند و گروه داشت، نه استریو رفت، نه کنسرت برگزار کرد (مجالش ندادند)، و نه از ممر این همه خدمت به فرهنگ قوم لر و ایران اندوخته‌ای ذخیره نمود. نورمحمد بداهه‌سرا و بداهه‌نواز بود و بسیار پیش می‌آمد که ضمن حضور در عروسی‌های هموطنان، همان لحظه به او موضوعی پیشنهاد می‌شد و او همانجا هم شعرش را می‌سرود، هم آهنگش را تنظیم می‌نمود، و هم اجرایش می‌نمود (فرایندی که معمولا همکاری یک تیم و ارکستر را می‌طلبد).

 نورمحمد هنرمندی جامع الاطراف بود که هنر خویش را به اقتضای شرایط زمان در خدمت به جامعه خویش در می‌آورد. در سال‌های جنگ تحمیلی برای رزمندگان سرود و خواند، در سال‌های بعد از جنگ از تورم و گرانی خواند (گروفروشو حواستو بووه / دولت زور داره من دمتون کووه)، از قهرمانی‌های تیم ملی و جام جهانی گفت و خواند. نورمحمد هنرمندی تک بعدی نبود و هرگز در بند یک مضمون خاص نماند، هر چند به واسطه نیاز و استقبال شنوندگانش، به مانند دیگر هنرمندان، ترجیع بند عمده سروده‌هایش عشق بود.

 در عصر جهانی شدن واستیلا و هژمونی زبان انگلیسی (رجوع شود به آثار فیلیپسن و پنی کوک)  که باعث شده بسیاری از زبان‌ها، گویش‌ها، و به تبع آن فرهنگ‌ها رو به زوال بگذارند، نورمحمد نقشی یگانه در امتداد و اشاعه گویش لری داشته و دارد. انبوهی از خرده فرهنگ‌های متعلق به عشایر لر در اشعار و کاست‌های او مستتر است که هرگاه شنونده‌ای به آهنگ او گوش می‌سپارد ضمن انبساط خاطر، خودآگاهی‌اش به این جنبه‌های نامریی فرهنگ بومی و اصیل ایرانی خود بیشتر می‌شود. امروزه کشورها برنامه ها و طرح‌های متعدد برای حفاظت از زبان‌ها، فرهنگ‌ها، و خرده فرهنگ‌های خود در مقابل سیل بنیاد برانداز زبان و فرهنگ انگلیسی در دست اجرا دارند. ماجرا آنچنان جدی است که حتی یونسکو، سازمانی جهت حفظ و ضبط فرهنگ‌ها و زبان‌های در معرض نابودی تاسیس کرده است (http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/). کنون که ما متاسفانه در قیاس با دیگران برنامه چندان منسجمی برای حراست از فرهنگ و خرده فرهنگ‌های بومی اسلامی ایرانی خود نداریم، بایسته است  لااقل از هنرمندانی دلسوز به مانند نورمحمد پاپی، که به یمن نبوغ ذاتی خویشبخشی مهم از این رسالت را به دوش می‌کشند، اگر تقدیر نمی کنیم حداقل، از سر تنگ نظری، جفا نکنیم.

  نابخردانه است اگر گمان کنیم که به غیر از اولیای الهی، کسی هست که هیچ لغرشی نداشته است و از ابتدا تا به آخر همه صواب گفته‌، به صواب رفته  و ثواب اندوخته است چنانکه گفته‌اند هر قدیسی گذشته‌ای دارد و هر گناهکاری آینده‌ای (Every saint has a past and every sinner has a future ). صحبت بر سر آن نیست که هرآنچه شادروان نورمحمد پاپی سروده و خوانده  یکپارچه صواب بوده و از لغزش مبرا بوده است، سخن این است که حجم خدمات این اعجوبه موسیقی لری در قیاس با لغزش‌هایش اقیانوس به برکه است.

حرف آخر اینکه امروزه که ما در معرض هجمه سیل آسای آثار فرهنگی بیگانه و غربی هستیم و بیم آن می‌رود که نسل جدیدمان با فرهنگ اصیل بومی خود بیگانه گردد، تلاش در اعتلای نام نورمحمد پاپی و گسترش پارادیم موسیقی‌اش خدمت به حفظ آداب و سنن بومی ایرانی و مصداق تلاش برای حفظ منافع ملی است و جفای به او، به اعتبار من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق،  ناسپاسی به خالق باری تعالی است. 

-------------------------------------

:: در همین زمینه

ابراهیم خدایی: از نورمحمد پاپی تا لنج و پلیسک؛ درباره واژه ها بیرون از متن قضاوت نکنیم

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#31 زنده باد زبان لری 1394-08-08 21:16
زنده باد زبان لری، زنده باد فرهنگ لری، زنده بادموسیقی لری ،زنده بادهر چی لر متعصبه، ودر آخر فقط زنده لر باد.......