سه شنبه, 02 آبان 1396  

جدیدترین مطالب

صدا-و-سیما،-صدای-مردم-لُر-را-بشنود
  لهراسب قلی پور لوایی / لُر قومی است که در طول تاریخ از ایران دفاع کرده...
لک-داغستان-با-لک-لرستان-ارتباطی-با-هم-ندارند-«اسم-های-مشابه»-میان-همه-فرهنگ-ها-و-مناطق-جهان-وجود-دارد
  عیسی قائدرحمت/ خطاهای ناشی از شباهت اسامی اخیرا در موارد متعددی مثل لک...
مخالفت-شوراى-علمى-بازبينى-با-پخش-سريال-«سرزمين-مادرى»-لزوم-اعاده-حیثیت-از-سردار-اسعد-بختیاری
  مصاحبه های غیرکارشناسانه برخی از مدیران و هم چنین کارگردان سریال نه...
سرزمین-کهن-و-امکان-گشودن-گره-ای-که-در-دست-صدا-وسیماست
  سامان فرجی بیرگانی / در ماجراهای سدّ گتوند، تونل کوهرنگ، سریال سرزمین...
فوتبال؛-ابزاری-برای-هویت-خواهی-جامعه-لر
  ابوالفضل بابادی شوراب/  تیم هایی همچون نفت مسجدسلیمان ، گهر دورود ،...
دالالا-اثری-نو-از-حسین-حسین-زاده-رهدار
   حسین حسین زاده رهدار /دالالا برای آموزش لالایی لری به مادران است تا...
توسعه-استان-قم-در-سایه-مظلومیت-الیگودرز
  نویدی خوش برای مردم استان قم که با شنیدنش بار دیگر زخم کهنه لرستان سر...
روز-پزشک-و-یادی-از-پزشک-افسانه-ای-لرستان
   رضا فرهادی / جریان زندگی، خصایص و مبارزات دکتر اعظمی شباهت کم نظیری با...
ایرج-خوانی،-نماد-درخشان-بومیابی-در-شعر-و-موسیقی-لرستان
   ابراهیم خدایی /نه فقط در مقام کلام و موسیقی که در بینش نیز ایرج شباهتی...
لرستان-و-شبح-امیر-احمدی
   دکتر روزبه کلانتری / چند روز پیش در خبرها آمده بود که لانۀ قدیمی...
 

 
 

ترجمه ی لری کلیه و دمنه؛ فرصتی برای نمایش توانمندی زبان مینجایی در حوزه ی نثر

 

ابراهیم خدایی /

تمام گویش های مردم لُر در حوزه ی نثر منابع ناچیزی دارند. اگر در حوزه ی شعر برخی گویش ها در سال های اخیر بسیار فعال بوده اند، در حوزه ی داستان و انواع دیگر متن منثور هیچ کدام فعالیت چشمگیری نکرده اند، هنوز نه جشنواره ای برای داستان لری در کار است و نه کسی را می شناسیم که به طور پیگیری در این زمینه قلم زده باشد.

  

ترجمه ی لری کلیه و دمنه؛ فرصتی برای نمایش توانمندی زبان مینجایی در حوزه ی نثر

 

ابراهیم خدایی- نشریه فرهنگی و اجتماعی لور- زبان های مردم لر با وجود غنای قابل توجه در حوزه های شفاهی، سوابق مکتوب ناچیزی دارند. گرچه سابقه ی شاعری مردم لُر به روزگار باباطاهر همدانی و عصر یارسان می رسد، ادبیات منثور مردم لر پدیده ای بسیار جدید به شمار می آید.

زبان لری مینجایی، که اغلب از آن انحصارا به لری، یا لری خرم آبادی و همچنین لرستانی نیز یاد می شود در این میان وضعیت به مراتب نامطلوب تری دارد. اگر زبان لکی سابقه ی چندین قرن شعر مکتوب دارد و در وضعیتی غیر قابل مقایسه، بختیاری نیز از زمان قاجاریه به کتابت عادت کرده است لری مینجایی در این عرصه حرفی برای گفتن ندارد.

اگر از تک بیت های پراکنده میرنوروز بگذاریم، دفاتر مکتوب ادبیات لر کمتر آثاری به مینجایی می شناسد، این درحالی است که لااقل بختیاری ها از عصر قاجار و اوایل پهلوی آثاری همچون ملازولفعلی کرونی بر جای نهاده اند. همچنین قطعه متن منثوری نیز از قرن یازدهم برجاست که به بختیاری است (نشریه ولات، شماره یک).

به نظر من این حقیقت که از لری  مینجایی به ندرت اثر مکتوب کهن بر جای مانده است، بیش از هرچیز به این مساله بر می گردد که این زبان از گویش های جدیدتر بوده است و دیرتر گسترش یافته است، کما اینکه تاریخ معاصر لرستان شواهد متعددی از تغییر زبان لک ها و حتی اخیرا بختیاری های لرستان به مینجایی، و گویش های نزدیک بدان (مثل ثلاثی) حکایت می کند.

آنچه ادعای ما را نقد می کند غنای ادبیات شفاهی مینجایی است، موسیقی، ضرب المثل و حکایات این گویش به قدری است که ما را وادار می کند در ادعای جدید بودن آن افراط نکنیم و بپذیریم اقلیتی از مردم لر قرن ها به این زبان سخن می گفته اند. اگر از خرم آباد دورتر برویم و مثلا گویش بالاگریوه را ملاک قضاوت قرار بدهیم، توانمندی این زبان از نظر واژگان، دستور زبان، کنایات و اصطلاحات و غنای ادبیات شفاهی آن خود نمایی می کند (نک: طنز و طنازی در شعر لری مینجایی (گویش منطقه بالاگریوه)).

به هر حال تمام گویش های مردم لُر در حوزه ی نثر منابع ناچیزی دارند. اگر در حوزه ی شعر برخی گویش ها در سال های اخیر بسیار فعال بوده اند (مثلا در منطقه ی بختیاری که چندین جشنواره به طور منظم سالانه برگزاری می شود، و هر سال ده ها کتاب منتشر می شود)، در حوزه ی داستان و انواع دیگر متن منثور هیچ کدام فعالیت چشمگیری نکرده اند، هنوز نه جشنواره ای برای داستان لری در کار است و نه کسی را می شناسیم که به طور پیگیری در این زمینه قلم زده باشد.

از جمله کارهای قابل توجه که خودم در سال های اخیر دیده ام جزوه ای لکی از استاد رضا حسنوند است که به انگیزه آموزش خط داستان نسبتا مفصلی در آن آمده است، کار قابل توجه دیگر ترجمه ی لری مینجایی بخشی از کتاب انجیل است. احکام به زبان بختیاری نیز عنوان کتابچه ای بود که چند سال پیش به دستم رسید و اکنون بدان دسترسی ندارم که مشخصات آن را بیان کنم. همچنین به همت مهدی ویسکرمی، جزء سی ام قرآن به لری مینجایی برگردانده شده است.

چند سال پیش نیز در نشریه لور، ویژه نامه داستان لری انتشار یافت که چندین داستان کوتاه لکی، مینجایی و بختیاری را شامل می شد.

در این نوشتار کوتاه قصد فهرست کردن آثار منثور لری را ندارم، حتما خوانندگان عزیز نمونه هایی سراغ دارند که در بخش نظرات خواهند نوشت، انگیزه ی این مطلب معرفی زحمات سترگ و پر ارج آقای جهانبخش رشیدی در ترجمه ی کلیله و دمنه به لری مینجایی است.

 

"وختی بگو مگو کلیله و دمنه   وِ ایچه  رسس شیر ورزانه  دِ پا  درآورد  خی  میدونه  گریت و تا درازش کرد  دِ وسط  میدو و دِ خین  خوش  غلطس و شیر  جون کنن  شنزبه نِ  واچش  خوش دی  تاملی کرد  اُ وا خوش  گت  ..."

 

این بخشی از نثر شیرین و قلم شیوای رشیدی بود. وی که تا کنون هفت قسمت از اثرش را در وبلاگی که به نام "میرنوروز" مزین کرده منتشر نموده ، دست به انتخاب بسیار مناسبی زده است.

برداشت من از ترجمه های ایشان این است که اثر گران سنگ کلیه و دمنه با توجه به قرابتی که با فضاهای مانوس برای زبان لری  دارد، بسیار متن مناسبی برای پی ریزی نثر لری است.

در این مختصر فرصتی برای نقد نمی ماند، به امید خدا فعالان باید با رأی و نظر خود ایشان را کمک کنند، اما عجالتا گمان می کنم آقای رشیدی بیش از پیش در حصار گویش روزمره خرم آبادی مانده است، حتی گاهی لحن بیان ایشان به گونه ی صدا و سیمایی فارسلُری نزدیک می شود. اگر دقت بیشتری در گزینش و چینش کلمات صورت بگیرد بدون شک اثر موفقی از آب در خواهد آمد، معتقدم در قطعه ی فوق که به طور اتفاقی از آخرین بخش منتشر شده در وبلاگ ایشان برگرفته ام می توان به جای اصطلاحات و لغاتی چون "بگو مگو"، "غلطس"، "چش"، "تأمل" و... واژگان دیگری یافت که گرچه در لری خرم ابادی کمتر رایج باشند اما توانمندی این گویش لری را بهتر نشان دهند. در هر حال برای خلق اثری ادبی مطلوب است اندکی از زبان روزمره مردم کوچه و بازار فراتر برویم.

در پایان یک بار دیگر علاقمندان را دعوت می کنم کلیله و دمنه ی لری را بخوانند، نبودن یک جشنواره ادبی در زمینه داستان لری و فقدان انجمن های فعال در این زمینه، نباید کسانی مثل رشیدی را وادار کند که در تنهایی و انزواء کار کنند، در عصر ما تاریخچه ی خلق آثار ادبی بدان شیوه سر آمده است. ای کاش در صدا و سیمای لرستان اراده ای برای توجه به فعالیت های امثال رشیدی بود، همین هفت بخش منتشر شده ی این اثر خوراک بی نظیری برای یک برنامه رادیویی جذاب است.

 

:: برگردان کلیله و دمنه بخش هفتم

:: برگردان کلیله و دمنه بخش ششم

:: برگردان کلیله و دمنه بخش پنج

:: برگردان کلیله و دمنه بخش چهارم

:: برگردان کلیله ودمنه بخش سوم

:: برگردان کلیله ودمنه بخش دوم

:: بر گردان کلیله و دمنه

 

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#1 jr 1392-06-06 14:42
هم برا روز تئن ، هم شمشیر روز تئن ، هم عصا روز تئن ، هم قلم روز تئن ، تو ایمرو سی مه هم براری هم قلمی هم عصائی هم شمشیری و دِ همه مهمتر امیدی عزیزم ممنونم
 
 
#2 بروجردی 1392-06-06 19:01
سلام آقای خدایی مارک با سایت جدیدتو مه فکر مکنم که باید بیشته فکرمونه ثابت کنیم. د کامنتی د سایت قبلیتو نوشتم که ایما احتیاج و جمع آوری لغتنامه زبان داریم زیادم گستردش نکیم لغتنامه زبان لری جنوبی و لغتنامه زبان لری شمالی و بعدش چند تا متخصص بشینن لغتنامه استاندارد زبان لری مشترک بنویسن البته ای کار ممکنه چندین سال طول بکشه ولی خوییش اینه که همه لریا وا کلمات اصیل قدیمی لری آشنا مون و مطلب منویسن دنظر قانونی هم مشکلی ناره
 
 
#3 بروجردی 1392-06-06 19:02
مورد دیه اینه که شما باید وا انجمن شعر شهرهای لرنشین ارتباط برقرارکنید تا سی مناسبتیا مختلف سفارش شعر بییت مثلا تا محرم 2 ما منه لر وا افتخار تنها قوم خالص شیعه دنیا باید محرم خاص داشتوئه سفارش بییت وبعد انتشار کنید تا همه مداهیا لر دسشو وا بوئه تا لری بهونن ایه کسی دوس داره فلان خواننده یا مداح بوئه باشه بوئه ولی سبکشه دئو بیره ولی لری بهونه متاسفانه لریا یا خوشونه فارس دونن یا جدیدا کرد چون اونو زونه جدا دارن نزدیکه محرم و سبکیا جدیده لری که شعرشه باید وا کلمات اصیل تکمیل کنید فرصت خوییه
 
 
#4 بروجردی 1392-06-06 19:02
یه مطلب دیه تقویمه تقویم لری که ومناسبتیا مختلف د همه سایتیا لر اجرا بوئه مثلا چند وقت قبل رحلت آیت الله بروجردی بی باید همه لریا پوشش بین
قسمت موسیقی وعکسه د سایتتو بیلیت طرفدار زیاد داره
سی محرمم د الا برنامه داشتوییت کاری کنید که همه لریا بخصوص د تهران صدا نوای نوحه لری دماشینشو درا ودر و تشویق کنید (وانشودنن عکسیا سال قبل)همه ماشینشونه خره (نه گل)مالی کنن
و امید دیدار خدا دیار سرتو با
----------------------
لور: پیشنهادهای شما بسیار جالب و ستودنی هستند، خودتان می توانید قدم هایی بردارید، مثلا جادار یک وبلاگ اختصاص به تقویم لری داشته باشد، مدیر آن هر از گاهی مناسبتی را می یابد در وبلاگ بگذارد، پس از گذشت چند سال آن وبلاگ مرجع بسیار مناسبی برای تقویم خواهد بود. لور رسالت خود را در اطلاع رسانی انتخاب کرده است و البته در زمینه های دیگر هم در حد توان کمک می کند.
 
 
#5 مهرآموز 1392-06-07 11:23
سلام به نکات خوبی اشاره کردید. من بارها گفته ام شعر خوب است و مفید و لازم ولی آنچه که از زبان زبان می سازد و آن را پویا و پربار می سازد نثر است نه شعر. متاسفانه نثر خیلی کم کار شده و اندک نثرهایی هم که به زبانهای جنوب غرب زاگرسی اعم از لکی، مینجایی و بختیاری چه بصورت ترجمه یا تالیف منتشر شده جنبه تجربه گرا و آزمایشگرانه (experimentalis t) دارد که این طبیعی است ولی باید به قدری جا بیفتد که به سمت نوشتار و ترجمه ابزارگرا (instrumentalis t) و کمالجویانه (integrational) پیش برود.
 
 
#6 مهرآموز 1392-06-07 11:33
متاسفانه نوشته ها و ترجمه های آزمایشگرایانه در جنوب غرب زاگرس هنوز آنقدر غریب اند که هدف نویسنده یا مترجم بیشتر از آنکه اطلاع بخشی باشد این است که (به زبان ساده بگویم) به گویشوران بگوید ای ملت به این زبانها هم می شود مطلب نوشت. اگر فراگیر شود از حالت آزمایشگرایانه بیرون می آید. ترجمه آقای رشیدی ابتکاری بسیار جالب و شایسته تمجید است البته به غیر از یک بخش یک اشکالی دارد مبنی بر اینکه این ترجمه شبحی از خود متن متکلف کلیله و دمنه است که مملو از واژگان دشوار عربی است فقط ذر برخی افعال و کلمات سعی شده معادل لری ارائه شود. این نوع ترجمه ها را ترجمه جزئی (partial translation) می گویند چون به دلایلی که اینجا بیان نمی شود مترجم فقط اجزایی از متن را ترجمه می کند. به عنوان قدم اول کار مثبتی است امیدواریم آقای رشیدی در ترجمه های بعدی از ترجمه جزئی به سوی ترجمه کامل حرکت کند.
 
 
#7 مهرآموز 1392-06-07 11:55
اما در مورد لری خرم آبادی- به عنوان کسی که سالها در این زمینه کار کرده است می گویم این گویش یکی از غنی ترین و اصیلترین گویشهای مینجایی است کافی است از شهر کمی دور شویم. بله لری داخل شهر یک لری مختلط است که به خاطر کلاسبازی و .... روزبروز کلمات اصیل لری را کنار گذاشته و به سمت نزدیکی به فارسی پیش رفته است.البته در داخل شهر هم هنوز کم نیستند کسانی که لری آنها هنوز لری اصیل خرم آبادی است نه لری مختلط خرم آبادی
 
 
#8 پاریوا 1392-06-07 23:45
دتو تشکر می کیم و امید ایکه او لغتنامه ی که دوسمو گت زیتر آماییه بوئه سی خط لری هم فکری بکید سی یه که نه لری نه لکینو نتونیم وا ااین خط فراسی بنیسیم
خسته نوئید
 
 
#9 مشت آهنین 1392-06-08 21:22
کار جالبیه
ولی خیلی از ماها بلد نستیم بخونیم
کاش دو واحد درس دانشگاهی یا کلاس هاس ازاد در این مورد بود .
اینگونه موارد وافعا به جلوگیری از تهاجم فرهنگی موثرند.
 
 
#10 رضا 1392-06-09 10:42
خطاب به رفیقی به نام لرستانی
حیف تفاوت لهجه و زبان را نمی دانی یا نمی خواهی بدانی موفق باشی نازنین
 
 
#11 رهدار 1392-06-09 14:05
سلام و 100 درود انشاءالله که شاهد اثار بیشتری از زحمات چشمگیرتان باشیم بزرگوار .
 
 
#12 پاریوا 1392-06-09 14:16
خسته نوئید براریا و خوهریام
دمورد لغتنامه واقعا با دسومو وموافقم و حاضرم هر گونه کمکی وتوبکم مخصوصا لغتیای لری بسیار قدیمی و اصلین و لازمه دشو محافظت بوئه
علی یارتو
 
 
#13 مهنای ایذوی 1392-06-14 12:14
دس مریزا کی پیا خومون
کارا گهپ، مرد گهپ ایی خو- و ایسا هم گهپ هدین و هم کاردون
زه پیش گوهدنه : «کارت وه اوستا بده نونت ...» تا وه صفر خومون برسیم هنی خیلی کار داریم - قلم و کدت پایدار
ایما ایچو (ایذه)هم منه ساوار(انجمن ادب و زبان بختیاری) یه کارایی هی کنیم تا صفر خومون...
 
 
#14 لیسک 1393-12-20 12:14
با سلام
متاسفانه زبان لری در زمینه کتابت بسیار فقیر است که باید در این زمینه خیلی فعالیت کرد
lisk.blogfa.com
 
 
#15 حسین 1394-06-11 19:50
با تشکر از مطلب ارزشمندتون ولی قدمت ادبیات لری بختیاری به قرن یازدهم برمیگردد ونه دوران قاجار.
 
 
#16 لری خرم آبادی 1394-07-20 06:07
سلام دکتر، من شنیدم که زبان مینجایی تازه بوجود آمده و در گذشته زبان اول لرها همان لری خرم آبادی بوده و با این نام هم نامبرده می شد، که همان زبان لر-لر است، آیا این حرف صحت دارد؟
 
 
#17 راهکار 1394-07-21 15:40
آنقدر پتانسیل داریم که نگو، فقط کافیه غیرتشان را برای اینکه به چیزهای بی فایده برود به سمت پیشرفت و محصولات مورد نیاز سوق دهیم.... مطمئن باشید جواب می دهد..
 
 
#18 Mani Mas 1395-03-06 13:12
خیلی خوشحالم از اینکه این زبان راه رشد و ترقی را پیدا کرد و هم اکنون در این مسیر گام بر میدارد. به عنوان یک گیلک برادران لرم تبریک میگویم و این خبر برای من خیلی خوشحال کننده بود و من میمانم و دوستان لرم که میخواهم با آب و تاب این خبر را برایشان تعریف کنم.
خیلی کارتان پسندیده است که لری را با گویش خود مینویسید. اما انفکاک این آثار که همه در درجه اول لری هستند زیاد مطلبوب به نظر نمیرسد. مثلا من افرادی میشناسم که بختیاری یا لک هستند ولی خودشان را منفک از لر میدانند. اما با اطلاعاتی اندکی که بنده دارم همه را زیر شاخه لر میدانم.
اما سوالی هم داشتم که خط لری به کجا رسید؟ آیا همان خط پیشنهادی در ویکیپدیاست؟!
با احترام