چهارشنبه, 06 ارديبهشت 1396  

جدیدترین مطالب

تاثیر-سبد-رای-محسن-رضایی-بر-انتخابات-96
  غلامعلی دهقان عضو شورای مرکزی و سخنگوی حزب اعتدال و توسعه...
بیانیه-کمیته-صیانت-از-آب-چهارمحال-و-بختیاری-در-پاسداشت-۲۸-فروردین
  کمیته صیانت از آب چهارمحال و بختیاری در پاسداشت ۲۸ فروردین 1393...
  مجری برنامه بر لُر بودن آقای بیرانوند تاکید دارداما شوربختانه فرزند...
هیچ؛-سهم-لرستان-و-قوم-لر-از-کتب-درسی
  کتاب مطالعات اجتماعی ششم دبستان چند سالی است که بدون کم و زیاد کردن...
معرفی-کتاب-شهر-های-تاریخی-لُرستان-فیلی
  معرفی اجمالی کتاب حاضر در سه فصل تنظیم شده است. در فصل نخست به کلیات...
بالاخر-روحانی-لرها-را-رویت-کرد
   حسین زمانیان / در دولت روحانی نیز بسان دولتهای پیشین هیچ گامی در جهت...
ریشه-یابی-اسامی-ایلات-لُر
  ابراهیم خدایی /وجود اسامی جانوری در ایل‌وندهای لرستان، مثل بسیاری از...
پاسخ-به-برخی-انتقادات-درباره-تاریخ-لُر-چراغ-راه-آینده
  شیخ جهانگیر محمودی /«هیچ سندیتی درمطالب مطروحه دراین گفتارنیست.»اما این...
چرا-اکثریت-مردم-لُر-ناآگاه-به-ضرورت-های-زمان-خود-هستند-؟
  حسین عیسوند اسدی /متاسفانه در میان این همه کتاب بی محتوای ایل و نیای من...
گزارش-شب-شعر-بهارونه-لیراوی
    شب شعر بهارونه لیراوی شب هفتم فروردین در روستای بنه احمد لیراوی...
 

 
 

«شیرکو بیکس» مردی از وِلات افسون

 

مهدی ویس‌کرمی/

آنچه انگیزه‌ی نوشتن این سطور شد دو بهانه است: نخست در پیش بودن سال‌مرگ «شیرکو بیکس» شاعر بزرگ و آزادی‌خواه کُرد و بهانه‌ی دوم احساس خلاء و کمبود این حقیر به عنوان یک لُر.

 

 

مهدی ویس‌کرمی / نشریه اینترنتی لور :

در ادبیات ملل گوناگون ستایش آزادی و آزادگی، ایستادگی در برابر بیدادگری، بازآفرینی اسطوره‌های قومی و ملی، و بیان رنج‌های مردم و ستایش سرزمین پدری همواره از ارزش بالایی برخوردار بوده است. و پتانسیل جهانی شدن در شاعرانی که چنین عناصری در شعرشان بوده وجود داشته است. شاید وجه اشتراکی که شیرکو بیکس و محمود درویش فلسطینی را جهانی کرده است همین پایداری، آزادی و «حُبّ وطن» در کلام آنها باشد.

13 مرداد سالُروز درگذشت شیرکو بیکس است، کمتر کسی است که با ادبیات و شعر معاصر جهان آشنایی داشته باشد و این شاعر پرآوازه‌ی کُرد را نشناسد. در این جستار قصد معرفی شیرکو بیکس را ندارم چراکه شیرکو بیکس نیاز به معرفی ندارد و بزرگان زیادی در این باره قلم زده‌اند، اما آنچه انگیزه‌ی نوشتن این سطور شد دو بهانه است: بهانه‌ی نخست در پیش بودن سال‌مرگ این شاعر بزرگ و بهانه‌ی دوم احساس خلاء و کمبود شخصی این حقیر به عنوان یک لُر.

بهانه‌ی نخست که بی‌نیاز از شرح و تفصیل است، اما موضوع دوم نیازمند توضیح و بررسی بیشتری است. کُرد و لُر در بین اقوام ایران بزرگ بیشترین شباهت را به هم دارند تا حدی که در برخی نقاط مشکل می‌توان این دو قوم را از هم جدا نمود. اما گذشته از تمام شباهت‌های زبانی، فرهنگی و ... تفاوتی عمده نیز بین این دو قوم وجود دارد.

اینکه چرا شاعری چون شیرکو بیکس شاعری جهانی می‌شود ولی ده‌ها شاعر بزرگ لُر به چنین آوازه‌ای نمی‌رسند؟ چرا در دیوان شاعران نامدار و و بعضاً ملّی ما لرها حتی یک شعر هم به زبان مادری به چشم نمی‌خورد؟ چرا سروده‌ای نظیر «سرزمینم» ایرج رحمانپور، در شعر شاعران لُر دیده نمی‌شود؟ چرا جمع کثیری از نخبگان و دانشمندان لُر از هویت قومی خود گریزان‌اند؟ چرا کُردها فیلم‌سازی چون بهمن قبادی دارند و ما نداریم؟ چرا مسئله‌ی کُرد جهانی شده است ولی ما هنوز حتی در تعریف لُر مجادله داریم؟ چرا کُردها از افراد عامی تا تحصیل‌کرده‌ هویت قومی‌شان را می‌شناسند و به زبان‌، لباس و فرهنگ‌شان افتخار می‌کنند؟

شاید پاسخ این سؤالات کلید احساس کمبود و تفاوتی باشد که در آغاز نوشتار از آن سخن گفتیم. آری اینجاست که بزرگترین تفاوت‌ کُرد و لُر هویدا می‌شود، تفاوتی که بستری می‌شود برای رویش امثال شیرکو بیکس!

با سه‌گانه‌ای از شیرکو بیکس سخن به پایان می‌بریم و به احترام این شاعر فقید و همچنین هم‌میهنان کُرد کلاه از سر برمی‌داریم...

 

آن‌ گاه‌
که‌ کبک‌ می‌میرد
بعد از خود برای‌ کوه‌
آوازی‌ چند به‌ جا می‌گذارد
آن‌ گاه‌ که‌ زنبور (عسل‌) می‌میرد
بعد از خود برای‌ باغ‌
بوسه‌های‌ شیرین‌ به‌ جا می‌گذارد
هنگامی‌ که‌ طاووس‌ می‌میرد
چند پر رنگین‌
برای‌ گلدان‌
به‌ جا می‌گذارد
وقتی‌ آهو می‌میرد
بعد از خود
مشک‌ به‌ جا می‌گذارد
و هرگاه‌ که‌ من‌ بمیرم‌
برای‌ شما
برای‌ کُردستان‌
چند شعر زیبا و لطیف‌
به جا می‌گذارم‌

*************

چهار کودک:
ترک، فارس، عرب
و کُرد
تصویر مردی را کشیدند.
اولی دست‌هایش را
دومی سرش را
سومی میانه و پاهایش را
و چهارمی
تفنگی بر دوش‌اش

 

*************

 

از ترانه‌های من اگر
گل را بگیرند
یک فصل خواهد مرد
اگر عشق را بگیرند
دو فصل خواهد مرد
و اگر نان را
سه فصل خواهد مرد
اما آزادی را
اگر از ترانه‌های من،
آزادی را بگیرند
سال، تمام سال خواهد مرد

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

* تیتر مطلب برگرفته از شعری از شیرکو بیکس  با مطلع:   من ناوم خه‌ونه / خه‌لكی ولاتی ئه‌فسوونم / باوكم شاخه و / دایكم ته‌مه ....

نام من خواب است / اهل دیار افسونم / پدرم شاخه و / مادرم مه ....