شنبه, 06 خرداد 1396  

جدیدترین مطالب

اولین-کتاب-نثر-به-زبان-لُری-مینجایی
   توضیحاتی در خصوص کتاب متن های ادبی (فارسی_لری مینجایی)   سایز...
انتخابات-لرستان-و-دنیایی-که-به-کام-پوپولیسم-شد-تحلیلی-بر-انتخابات-شورای-اسلامی-شهر-خرم-اباد
  ابراهیم خدایی / انتخاب های موج سالارانه و غیر قابل پیش بینی دارای ریسک...
برنامه،جهت-وهویت-مدرن-لر-گفتارچهارم-جغرافیای-سیاسی-وهارتلند-لرها
  شیح جهانگیر محمودی /مولفه هویتی دیگری که باید قومیت لر به آن توجه کند،...
اشتراکات-اعراب-خوزستان-و-مردم-لُر
   محسن خواجه گیری لیراوی /علاوه بر اشتراکات مذهبی بسیاری از طوایف عرب...
گزارش-تصویری-20-اردیبهشت-نکوداشت-خرم-آباد
   نشریه اینترنتی لور / سال گذشته هنگامی که سازمان گردشگری شهر خرم آباد...
شال-و-قبا-لباس-مشترک-سرزمین-لر
   محسن خواجه گیری لیراوی / آنچه تصاویر قبل از متحدالشکل کردن لباس در...
به-مناسبت-روز-خلیج-فارس-خلیج-واژه-ای-لُری-ست
   محسن خواجه گیری لیراوی /در زبان لُری مردم جنوب ایران به خم، " خل "...
اقوام-و-تمسخر-قومیتی-از-دیدگاه-قرآن-لری-لیراوی
    محسن خواجه گیری /خداوند مئن قرآن ایفرمایه :  ای مردم شمانه وه یه زن...
ایل-لری-کرمان
  احد رستگار فرد /ایل بزرگ لری از ایلات بزرگ استان کرمان و رابُر است، لری...
بهتر-است-اول-خودمان-را-نقد-کنیم
   ابوالفضل بابادی شوراب /در فضای مجازی خواندم و دیدم که یکی از مجریان...
 

 
 

«شیرکو بیکس» مردی از وِلات افسون

 

مهدی ویس‌کرمی/

آنچه انگیزه‌ی نوشتن این سطور شد دو بهانه است: نخست در پیش بودن سال‌مرگ «شیرکو بیکس» شاعر بزرگ و آزادی‌خواه کُرد و بهانه‌ی دوم احساس خلاء و کمبود این حقیر به عنوان یک لُر.

 

 

مهدی ویس‌کرمی / نشریه اینترنتی لور :

در ادبیات ملل گوناگون ستایش آزادی و آزادگی، ایستادگی در برابر بیدادگری، بازآفرینی اسطوره‌های قومی و ملی، و بیان رنج‌های مردم و ستایش سرزمین پدری همواره از ارزش بالایی برخوردار بوده است. و پتانسیل جهانی شدن در شاعرانی که چنین عناصری در شعرشان بوده وجود داشته است. شاید وجه اشتراکی که شیرکو بیکس و محمود درویش فلسطینی را جهانی کرده است همین پایداری، آزادی و «حُبّ وطن» در کلام آنها باشد.

13 مرداد سالُروز درگذشت شیرکو بیکس است، کمتر کسی است که با ادبیات و شعر معاصر جهان آشنایی داشته باشد و این شاعر پرآوازه‌ی کُرد را نشناسد. در این جستار قصد معرفی شیرکو بیکس را ندارم چراکه شیرکو بیکس نیاز به معرفی ندارد و بزرگان زیادی در این باره قلم زده‌اند، اما آنچه انگیزه‌ی نوشتن این سطور شد دو بهانه است: بهانه‌ی نخست در پیش بودن سال‌مرگ این شاعر بزرگ و بهانه‌ی دوم احساس خلاء و کمبود شخصی این حقیر به عنوان یک لُر.

بهانه‌ی نخست که بی‌نیاز از شرح و تفصیل است، اما موضوع دوم نیازمند توضیح و بررسی بیشتری است. کُرد و لُر در بین اقوام ایران بزرگ بیشترین شباهت را به هم دارند تا حدی که در برخی نقاط مشکل می‌توان این دو قوم را از هم جدا نمود. اما گذشته از تمام شباهت‌های زبانی، فرهنگی و ... تفاوتی عمده نیز بین این دو قوم وجود دارد.

اینکه چرا شاعری چون شیرکو بیکس شاعری جهانی می‌شود ولی ده‌ها شاعر بزرگ لُر به چنین آوازه‌ای نمی‌رسند؟ چرا در دیوان شاعران نامدار و و بعضاً ملّی ما لرها حتی یک شعر هم به زبان مادری به چشم نمی‌خورد؟ چرا سروده‌ای نظیر «سرزمینم» ایرج رحمانپور، در شعر شاعران لُر دیده نمی‌شود؟ چرا جمع کثیری از نخبگان و دانشمندان لُر از هویت قومی خود گریزان‌اند؟ چرا کُردها فیلم‌سازی چون بهمن قبادی دارند و ما نداریم؟ چرا مسئله‌ی کُرد جهانی شده است ولی ما هنوز حتی در تعریف لُر مجادله داریم؟ چرا کُردها از افراد عامی تا تحصیل‌کرده‌ هویت قومی‌شان را می‌شناسند و به زبان‌، لباس و فرهنگ‌شان افتخار می‌کنند؟

شاید پاسخ این سؤالات کلید احساس کمبود و تفاوتی باشد که در آغاز نوشتار از آن سخن گفتیم. آری اینجاست که بزرگترین تفاوت‌ کُرد و لُر هویدا می‌شود، تفاوتی که بستری می‌شود برای رویش امثال شیرکو بیکس!

با سه‌گانه‌ای از شیرکو بیکس سخن به پایان می‌بریم و به احترام این شاعر فقید و همچنین هم‌میهنان کُرد کلاه از سر برمی‌داریم...

 

آن‌ گاه‌
که‌ کبک‌ می‌میرد
بعد از خود برای‌ کوه‌
آوازی‌ چند به‌ جا می‌گذارد
آن‌ گاه‌ که‌ زنبور (عسل‌) می‌میرد
بعد از خود برای‌ باغ‌
بوسه‌های‌ شیرین‌ به‌ جا می‌گذارد
هنگامی‌ که‌ طاووس‌ می‌میرد
چند پر رنگین‌
برای‌ گلدان‌
به‌ جا می‌گذارد
وقتی‌ آهو می‌میرد
بعد از خود
مشک‌ به‌ جا می‌گذارد
و هرگاه‌ که‌ من‌ بمیرم‌
برای‌ شما
برای‌ کُردستان‌
چند شعر زیبا و لطیف‌
به جا می‌گذارم‌

*************

چهار کودک:
ترک، فارس، عرب
و کُرد
تصویر مردی را کشیدند.
اولی دست‌هایش را
دومی سرش را
سومی میانه و پاهایش را
و چهارمی
تفنگی بر دوش‌اش

 

*************

 

از ترانه‌های من اگر
گل را بگیرند
یک فصل خواهد مرد
اگر عشق را بگیرند
دو فصل خواهد مرد
و اگر نان را
سه فصل خواهد مرد
اما آزادی را
اگر از ترانه‌های من،
آزادی را بگیرند
سال، تمام سال خواهد مرد

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

* تیتر مطلب برگرفته از شعری از شیرکو بیکس  با مطلع:   من ناوم خه‌ونه / خه‌لكی ولاتی ئه‌فسوونم / باوكم شاخه و / دایكم ته‌مه ....

نام من خواب است / اهل دیار افسونم / پدرم شاخه و / مادرم مه ....