یکشنبه, 30 مهر 1396  

جدیدترین مطالب

صدا-و-سیما،-صدای-مردم-لُر-را-بشنود
  لهراسب قلی پور لوایی / لُر قومی است که در طول تاریخ از ایران دفاع کرده...
لک-داغستان-با-لک-لرستان-ارتباطی-با-هم-ندارند-«اسم-های-مشابه»-میان-همه-فرهنگ-ها-و-مناطق-جهان-وجود-دارد
  عیسی قائدرحمت/ خطاهای ناشی از شباهت اسامی اخیرا در موارد متعددی مثل لک...
مخالفت-شوراى-علمى-بازبينى-با-پخش-سريال-«سرزمين-مادرى»-لزوم-اعاده-حیثیت-از-سردار-اسعد-بختیاری
  مصاحبه های غیرکارشناسانه برخی از مدیران و هم چنین کارگردان سریال نه...
سرزمین-کهن-و-امکان-گشودن-گره-ای-که-در-دست-صدا-وسیماست
  سامان فرجی بیرگانی / در ماجراهای سدّ گتوند، تونل کوهرنگ، سریال سرزمین...
فوتبال؛-ابزاری-برای-هویت-خواهی-جامعه-لر
  ابوالفضل بابادی شوراب/  تیم هایی همچون نفت مسجدسلیمان ، گهر دورود ،...
دالالا-اثری-نو-از-حسین-حسین-زاده-رهدار
   حسین حسین زاده رهدار /دالالا برای آموزش لالایی لری به مادران است تا...
توسعه-استان-قم-در-سایه-مظلومیت-الیگودرز
  نویدی خوش برای مردم استان قم که با شنیدنش بار دیگر زخم کهنه لرستان سر...
روز-پزشک-و-یادی-از-پزشک-افسانه-ای-لرستان
   رضا فرهادی / جریان زندگی، خصایص و مبارزات دکتر اعظمی شباهت کم نظیری با...
ایرج-خوانی،-نماد-درخشان-بومیابی-در-شعر-و-موسیقی-لرستان
   ابراهیم خدایی /نه فقط در مقام کلام و موسیقی که در بینش نیز ایرج شباهتی...
لرستان-و-شبح-امیر-احمدی
   دکتر روزبه کلانتری / چند روز پیش در خبرها آمده بود که لانۀ قدیمی...
 

 
 

نگاهی به دلایل کندی فرایند توسعه در لرستان / بخش دوم: گسست در انباشت سرمایه‌های اقتصادی و فرهنگی

 

دکتر مجتبی ترکارانی /

در ادامه بحث‌های گذشته در این قسمت به عوامل موثر بر توسعه که به نحوی با عوامل فرهنگی مرتبط است می پردازیم.

 

بخش اول را در لینک زیر بخوانید:

نگاهی به دلایل کندی فرایند توسعه در لرستان / بخش اول طایفه‌گرایی

 دکتر مجتبی ترکارانی / نشریه اینترنتی لور:

در ادامه بحث‌های گذشته در این قسمت به عوامل موثر بر توسعه که به نحوی با عوامل فرهنگی مرتبط است می پردازیم. به عبارتی نشان می‌دهیم که چگونه انباشت ثروت و سرمایه انسانی در این جامعه با عوامل فرهنگی مرتبط است.

لرستان جامعه­ ای با یک اقتصاد کشاورزی و خدماتی بوده است. منابع سرمایه‌داری این جامعه در چند دهه اخیر معمولاً زمین­های کشاورزی و دام بوده است. و اقتصاد خدماتی آن نیز نتوانسته است منبعی برای انباشت سرمایه باشد. از طرفی محدودیت­های در انباشت سرمایه در همین منابع محدود وجود داشته است. ابتدا به محدودیت­های موجود بر سر راه انباشت سرمایه در حوزه کشاورزی و دامداری پرداخته و سپس به محدودیت­های بر سر راه اقتصاد تولیدی و خدماتی که مرتبط با نظام ایلی و عشایری است، اشاره می­ شود.

در چند دهه اخير با بهبود وضع بهداشت در اين استان، رشد جمعيت به سرعت افزايش يافته و حتي در دهه 1360 به اوج رشد جمعیت حدود 4 درصد رسيده و بعد خانوار نيز در حدود 6 نفر براي هر خانواده بوده است. (استانداري لرستان، 1388). آشكار است كه در اين شرايط امكان انباشت سرمايه از طريق دامداری و كشاورزي وجود نداشت. دليل آن مي تواند به ماهيت سرمايه كوچ‌نشينان و تعداد جمعيت بالاي خانوارهاي روستايي و عشايري و قانون ارث مربوط باشد. سرانه هر عضو خانواده از ثروت خانوار در يك خانواده پرجمعيت بسيار كم است. همچنين بعد از انقلاب اسلامي در روستاها با مشکلاتی چون تمایل اعضا به تقسیم اراضی و مالکیت فردی و در نتیجه قطعه قطعه شدن زمین که پیامدهای خاص خود را در زمینه کشاورزی و توسعه روستایی و توليد داشته، مواجه بوده است. باتقسيم اراضي زمين­ها به ميزاني رسيده اند كه ديگر به لحاظ اقتصادي قابل كشت نيستند. از سوي ديگر يكي از عوامل عدم انباشت سرمايه در ميان جامعه­ای که یکی از منابع آن دام­ها بودند با ماهيت سرمايه كوچ نشينان بود كه هر لحظه امكان تلف شدن وجود داشت، عوامل ديگري چون خشك­سالي، امراض و حيوانات درنده، دزد، و پرداخت شيربها باعث فقر در بين كوچ‌نشينان شده و مانع از گسترش سرمايه آن­ها مي ­شد (امان الهي، 1384: 71).

علت ديگري كه در عدم انباشت سرمايه در ميان اقشار متوسط و بالاي جامعه شهري مر تبط با اقتصاد تولیدی و و صنعتی نيز مؤثر بوده ميل شديد به مهاجرت در بين اين اقشار مي ­باشد. البته مهاجرت ريشه‌هاي اقتصادي، سياسي و اجتماعي متعددی دارد. ولي آنچه در لرستان متمايزتر است بيشتر خصلت فرهنگي آن است. در اين جامعه افراد وقتی به سطحي از سرمايه و تجربه و يا توانايي كه مي­رسند، با این تصور که شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این جامعه ظرفیت­های زیادی برای پیشرفت آنها را نداشته و یا سطح فرهنگی آن را برای خود مطلوب نمی دانند، عزم مهاجرت می­کنند. (انفاقا تحقیر فرهنگ خودی در میان طبقات بالا بسیار غالب است!) بنابر اين، اين مهاجرت باعث عدم تداوم موفقیت هاي يك نسل در نسل های بعدی در اين ديار شده و سرمايه‌ها و یا تجربه ها در اين جامعه انباشته نمي­گردد. به عبارت دیگر، هر نسلی که در اثر تلاش و كوشش خود در فعالیت­های اقتصادي، سازماني، فرهنگی و اجتماعی صاحب موفقيتي شده و سرمایه اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و یا نمادینی کسب می­ کنند، به جای اینکه ظرفیت و سرمايه خود را در لرستان  گسترش داده و جامعه خود را توسعه دهد، راه مهاجرت را انتخاب نموده و ترجیح می‌دهد که در شهرهاي پيشرفته ­تر، فرصت‌های بهتری را برای خود و خانواده­ فراهم کنند.[1] لذا، جامعه با از دست دادن این افراد مجدداً از صفر آغاز می­ کند.

به عبارتی دیگر هر بار که جامعه به سطحی معيني از سرمایه اقتصادي يا انساني مي­رسد بخاطر خصلت تصاعدی سرمایه و ظرفیت مي‌توان امیدوار بود این سرمایه اقتصادی يا فکری شروع به زایش سرمایه‌های جدید خود نماید. ولی اين سرمایه انساني و يا مالي مهاجرت نموده و با کنده شدن این درخت بزرگ، نهالي كوچك شروع به رشد مي‌كند. اين استعاره" كندن يك درخت و نشاندن يك نهال" تراژدي تلخ  نسل های زیادی از این جامعه است كه از سرمايه‌های  خويش بهره مند نشده و هر بار از صفر شروع مي‌كند.  البته مهاجرت غیر از کاهش سطح سرمایه و تجربیات در جامعه لرستان، باعث ایجاد فضای روانی شده که تأثیر منفی خود بر ديگر افراد بجای گذاشته و فضاي جامعه را از انسان­های فرهیخته، صاحب فکر و سرمایه و تدبیر خالی مي­كند.

يكي دیگر از علل مهاجرت نخبگان را می ­توان در ارتباط بافشار هنجاري شبكه­ هاي اجتماعي مانند خويشاوندگرايي و طایفه گرایی دانست. فرد ساكن در چنین جوامعی مي داند در صورت ماندن در جامعه محلي گرچه به لحاظ ارتباطي و رواني، تامين مي شود ولي به لحاظ كارايي و موفقیت فردی ناكام مي‌ماند.  وی چه بسا مجبوراست انرژي زيادي از خودرا صرف روابط اجتماعي و تعهدات خانوادگي و ارتباطات و آداب و رسوم خويشاوندي نمايد و با صرف اين انرژي فرصتي براي پيشرفت شخصي  و خانوادگی‌اش باقي نمي ­ماند. مخصوصاً در جامعه‌اي كه تلاش براي موفقيت فردي و حفظ حريم خصوصي و خانوادگي، خودخواهي و ارزش اخلاقي منفي محسوب مي­ شود. این فرد اگر خواهان افزايش كارايي خود و پيشرفت فردي خود باشد، ناچار است حجم زيادي ازشبكه‌هاي اجتماعي و ارتباطات اجتماعي خود را قطع کند و در صورت قطع از طرف جامعه  با برچسب­ هاي اجتماعي مانند منزوي، بي­ خاصیت،بی غیرت و زن به زور و ... از طرف جامعه محلی مواجه شده و طرد مي ­شود.

اما اگر بدنبال رعايت هنجارهاي جمعي و ارتباطي باشد زماني براي موفقيت شخصي وکارآیی و مدیریت زمان و زندگی خویش نخواهند داشت.

بنابراین دو راهي و پارادوكس انتخاب بين "ارتباط وكارآيي" ناظر به وضعيت افراد و خانواده‌ها در جامعه­ ای قبيله ­اي چون لرستان است. انتخاب بهينه در این دوراهی­ ها معمولاً كاری دشوار و فرسایشی است. گرچه افراد زیادی در همین تناقض ­ها فرسوده می‌شوند و می‌مانند. ولی گروهی دیگر با اقدام به مهاجرت اين دوراهي را برای خود حل مي­كنند. حداقل به این امید که فرزندان شان در آینده با چنین مساله و دوراهی (ارتباط و کارایی) مواجه نشوند !!!

                                                    ادامه دارد.



[1]-  در اين ديار كمتر موفقيت­ هاي پدران در نسل­ هاي بعدي تكرار مي‌شود. فرزندان خانواده ­هاي اقشار ممتاز (خوانين، مالكان و حتي اقشار فرهنگي و اداري)، معمولاً به شخصيت‌هاي عادي و يا حتي ضعيفي تبديل مي­ شوند. اين موضوع ريشه ­هاي تربيتي و سياسي و حتي جمعيتي دارد كه قابل تحقيق است ولي نتيجه فرهنگي آن يك چيز است. عدم انباشت تجربه­ ها در نسل بعدي در لرستان.

 

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#1 ابراهیم خدایی 1394-04-11 10:14
بسیار عالی بود جناب دکتر ...
حضور متکی بر یک تخصص دانشگاهی در عرصه های مطبوعات و رسانه های عمومی کار بسیار دشواری است. مطبوعات و راسنه ها غالبا دوست دارند از زبان و ادبیات مخاطب پسند استفاده کنند در حالی که متون دانشگاهی نیز زبان تخصصی و خاص خود را دارند. پیوند میان این دو کار بسیار دشواری است.
خویشاوند گرایی همزمان هم در حفظ نخبگان و هم در کوچ ایشان دخالت دارد. بسیاری از نخبگان اگر همین ارتباط طایفه ای و خویشاوندی هم نباشد دلیلی برای ماندن در لرستان ندارند و بسیاری هم از دست همین ارتباط مجبور به گریز اند.
این جاست که باید صحبت از مدیریت اجتماعی از نوع بومی سخن گفت. راه حل تخریب طوایف نیست، مهار جنبه های منفی عملکرد این سرمایه هاست.
هر سرمایه ای (از پول و نفت گرفته تا حزب و طایفه) ابعاد مثبت و منفی دارد، گاهی حتی ممکن است ابعاد منفی بسیار بیش از ابعاد مثبت باشد اما همیشه می توان از هر پدیده ای ابعاد مثبتش را تقویت کرد و ابعاد منفی را مهار.
 
 
#2 www.stonelion.blog 1394-04-11 12:38
با سلام بعد از مدت ها دوری از فضای مجازی با مطلب جدید به روز شدیم ... کوهستان سرد الیگودرز