چهارشنبه, 26 مهر 1396  

جدیدترین مطالب

صدا-و-سیما،-صدای-مردم-لُر-را-بشنود
  لهراسب قلی پور لوایی / لُر قومی است که در طول تاریخ از ایران دفاع کرده...
لک-داغستان-با-لک-لرستان-ارتباطی-با-هم-ندارند-«اسم-های-مشابه»-میان-همه-فرهنگ-ها-و-مناطق-جهان-وجود-دارد
  عیسی قائدرحمت/ خطاهای ناشی از شباهت اسامی اخیرا در موارد متعددی مثل لک...
مخالفت-شوراى-علمى-بازبينى-با-پخش-سريال-«سرزمين-مادرى»-لزوم-اعاده-حیثیت-از-سردار-اسعد-بختیاری
  مصاحبه های غیرکارشناسانه برخی از مدیران و هم چنین کارگردان سریال نه...
سرزمین-کهن-و-امکان-گشودن-گره-ای-که-در-دست-صدا-وسیماست
  سامان فرجی بیرگانی / در ماجراهای سدّ گتوند، تونل کوهرنگ، سریال سرزمین...
فوتبال؛-ابزاری-برای-هویت-خواهی-جامعه-لر
  ابوالفضل بابادی شوراب/  تیم هایی همچون نفت مسجدسلیمان ، گهر دورود ،...
دالالا-اثری-نو-از-حسین-حسین-زاده-رهدار
   حسین حسین زاده رهدار /دالالا برای آموزش لالایی لری به مادران است تا...
توسعه-استان-قم-در-سایه-مظلومیت-الیگودرز
  نویدی خوش برای مردم استان قم که با شنیدنش بار دیگر زخم کهنه لرستان سر...
روز-پزشک-و-یادی-از-پزشک-افسانه-ای-لرستان
   رضا فرهادی / جریان زندگی، خصایص و مبارزات دکتر اعظمی شباهت کم نظیری با...
ایرج-خوانی،-نماد-درخشان-بومیابی-در-شعر-و-موسیقی-لرستان
   ابراهیم خدایی /نه فقط در مقام کلام و موسیقی که در بینش نیز ایرج شباهتی...
لرستان-و-شبح-امیر-احمدی
   دکتر روزبه کلانتری / چند روز پیش در خبرها آمده بود که لانۀ قدیمی...
 

 
 

لک داغستان با لک لرستان ارتباطی ندارد / «اسم های مشابه» میان همه فرهنگ ها و مناطق جهان وجود دارد!

 

عیسی قائدرحمت/

خطاهای ناشی از شباهت اسامی اخیرا در موارد متعددی مثل لک و لاک، سگوند و سکا، بختیاری و باکتریا، کاسیان و کاسی و غیره دامن گیر لرستان شناسی شده است. لک ها یا لاک های داغستان ...

 

 

 

 

این مقاله در شماره 423 هفته نامه سیمره (10 مهر 96) به چاپ رسیده است.

 

 

نشریه فرهنگی و اجتماعی لور، عیسی قائدرحمت: داغستان بخشی از قفقاز و یکی از جمهوری های خودمختار وابسته به فدراسیون روسیه است. قفقاز منطقه ای است کوهستانی در جنوب غربی روسیه، که از غرب به دریای سیاه و آزوف، از شرق به دریای خزر، از شمال به اراضی پست کوما ـ مانیچ و از جنوب به ایران و از جنوب غرب به ترکیه محدود می شود این منطقه به وسیله رشته کوه های قفقاز بزرگ یا کوه های آب پخشان، به دو منطقه جداگانه قفقاز شمالی و قفقاز جنوبی [ماوراء قفقاز] تقسیم می شود (امیراحمدیان 1376: 15). امروزه در سرزمین قفقاز کشورهای مستقلی به نام ارمنستان، گرجستان، جمهوری آذربایجان و بخشی از روسیه قرار دارند.

کشور روسیه از مجموعه مناطق و جمهوری های نیمه خودمختار و خودمختاری درست شده،  ناحیه قفقاز شمالی نیز شامل چندین جمهوری وابسته به کشور روسیه است. در قفقاز شمالی واحدهای اداری و سیاسی قرار دارند که همه آن ها در ترکیب جمهوری فدراسیون روسیه و در جنوب غرب آن واقع شده اند این واحدها از شرق به غرب در امتداد رشته کوه های قفقاز به ترتیب عبارتند از: داغستان، چچن، اینگوش، اوستیای شمالی، کابارداـ بالکار، قره چی چرکس، آدیگه [آدیغه]. (امیر احمدیان 1376: 10-11)

منطقه اصلی مورد بحث ما، جمهوری داغستان، از جمهوری های فدرال روسیه است. بیش از هشتاد درصد جمعیت داغستان مسلمان هستند اما از قومیت ها با زبان های مختلفی تشکیل شده اند. در گزارش های سرشماری شوروی و تحلیل های دیگر آماری، اغلب اوقات اقوام داغستانی را در زیر یک مجموعه واحد با عنوان داغستانی ذکر می کنند. این نام شامل این اقوام است:  آوارها، دارگین ها، کومیک ها، لک های یا لاک ها، لزگی ها، نوگای ها، طباسران ها، تساخور ها، روتول ها، و آگول ها می باشند (آکینر 1367: 152). از این ده قوم، دو قوم کومیک و نوگای در گروه زبانی و قومی ترکی [آلتایی] قرار  دارند بقیه آن ها از جمله لک ها یا لاک های داغستان در گروه زبانی و قومی قفقازی می باشند (آکینر 1367: 160).  

لاک ها یا لک های داغستان

یکی از قومیت های داغستان مردمی هستند که به زبان خودشان "لاک" یا "لک" خوانده می شوند، اما به روسی "لک تسی"، به زبان آواری "تومل"، به زبان دارگین "بولوغونی" و به زبان لزگی "یاخولوی" نامیده می شوند. قبلاً لک ها را به نام "قاضی کوموخ" یا "قاضی کومیک" می شناختند. (آکینر1367: 188).

با توجه به مستندات به نظر می آید لاک یا لک ها در ناحیه قفقاز بیشتر در کشور داغستان و غرب شهر دربند ساکن هستند. لک های داغستان در بین اقوام آوارها و دارگین ها و رتولها و تساخورها محصور می باشند. لک های داغستان سنی مذهب و پیرو مکتب شافعی هستند. (آکینر 1367:193). زبان ملی لک های داغستان زبان لکی یا لاکی است و به گروه زبان های شمال خاوری قفقاز، گروه فرعی دارگین ـ لک تعلق دارد. این زبان شامل پنج گویش است کوموخ، و تسخین، آشتقولی، وخلی، و بلخار؛ این گویش ها .... واژگان زبان لک حاوی تعدادی لغات قرضی عربی ، فارسی، ترکی، و همچنین روسی است (آکینر 1367: 191).

 

نژاد و زبان اقوام قفقاز

دردسته بندی دیگری در صفحه 160 کتاب "اقوام مسلمان شوروی" گروه های قومی مختلف ساکن داغستان عبارتند از:

1ـ قفقاز ها: آوار ها (از جمله اخوخ ها، آندی ها و غیره) دارگین ها (از جمله قیتاق ها و قوبه چیها) لک ها، لزگی ها، چچن ها، روتولها، تساخور ها و آگول ها.

2ـ ترک ها: کومیک ها، نوگای ها، تاتار ها و آذربایجانی ها.

3ـ ایرانی ها: تات ها و ایرانی ها

4ـ اسلاو ها: روس ها و اکرایین ها

4ـ  سامی ها: یهودی ها

با توجه به این تقسیم بندی، لک های داغستان قومیت شان (نژاد و زبانشان) به دسته ایرانی تعلق ندارد. لک های داغستان حتی هندو اروپایی هم نیستند که به این طریق کوچکترین اشتراکات زبانی و نژادی با ما داشته باشند.

در جدول زیر نیز مشاهده می کنیم اقوام گوناگون با زبان های متفاوت در قفقاز زندگی می کنند. در این منطقه حدود پنجاه گروه قومی وجود دارد که عمدتاً به سه خانواده زبانی تقسیم می شوند. 1ـ « قفقاز (ایبر ـ قفقاز)». 2ـ «هندو اروپایی». 3ـ « آلتایی» (امیر احمدیان 1376: 7).  این جدول با توجه به صفحات هفت و هشت کتاب جغرافیای قفقاز  تنظیم شده است و در این جدول هم تصریح شده که لک های داغستان، به گروه هند و اروپایی و منحصراً، ایرانی تعلق ندارند.

 

 

 

 

 

 

لک های داغستان تبار ایرانی هم ندارند

ممکن است عدّه ای بگویند که لک های لرستان در هزاران سال پیش به قفقاز رفته و در طول سالیان، تغییر زبان و فرهنگ داده اند، در جواب آن ها باید گفت که در مورد نظر آنها هیچ سند و روایت تاریخی وجود ندارد. در هیچ کتاب تاریخی، اشاره ای به مهاجرت آنها از ایران به قفقاز نشده است. در هیچ کتابی ذکر نشده که لک های داغستان ایرانی تبارند. اتفاقاً در همین منابع موجود در داخل کشور، ذکر شده که آن ها و اجداد آنها (لاک های داغستان) بومی قفقاز می باشند. در کتاب اقوام مسلمان اتحاد شوروی در صفحه 188 به صراحت گفته شده که: « لک ها، قوم بومی داغستان هستند». و در ادامه برای تأکید بیشتر می افزاید: نویسندگان سده ی نهم و دهم عرب نظیر مسعودی از قومی به نام غومیک نام می برد که در ناحیه کنونی متعلق به لک ها [ی داغستان]  سکنی داشته اند و گمان می رود که اجداد لک های [داغستان] امروزی باشند (آکینر 1367: 188). در توضیح واژه غومیک لازم به ذکر است که قبلا لک ها [ی داغستان] را به نام قاضی کوموخ یا قاضی کومیک می شناختند(آکینر 1367: 188). در باب تشابه کلمه ای باید گفت با آن که کومیک ها و قاضی کومیک ها از نظر لغوی بسیار به هم شبیه هستند و با آن که آن ها در داغستان و در کنار هم سکنی دارند اما در بحث زبان و قومیت، هرگز آنها را یکی ندانسته و کاملا از هم جدا می دانند. کومیک ها بر خلاف قاضی کومیخ ها ترک تبارند(آکینر 1367: 189). کومیک ها در گروه زبانی و قومی، آلتایی (ترکی) قرار دارند در حالی که قاضی کومیک ها (لک های داغستان) در گروه زبانی و قومی قفقازی می باشند. جای تعجب است که پژهشگران قفقازی با وجود تشابه کلمه ای که بین کلمات کومیک و قاضی کومیک یا کومیخ وجود دارد آن ها را جدا می دانند اما معدودی از نظریه پردازان لرستان، لک لرستان را با لک داغستان، بدون هیچ تحقیق و بررسی، یکی می دانند.  

نتیجه گیری

همان طور که دیدیم، مشهود است که لاک یا لک های داغستان از نظر قومی ( نژاد و زبان) جزء گروه زبانی و نژادی قفقازی هستند. گروه زبانی و نژادی قفقازی یک گروه جداگانه و متمایز از هند واروپایی است.

نژاد و زبان قومیت های ایرانی (از جمله مردم لرستان) زیرگروه هندو-اروپایی است، در حالی که لک های داغستان جزء گروه هندواروپایی نیستند، بنابراین لک های لرستان و لک های داغستان هیچ ارتباطی با هم ندارند، این صرفا یک «شباهت اسمی» طبیعی و غیر قابل اعتناء است، همان طور که در اقصی نقاط جهان اقوام، طوایف یا افرادی با نام های شبیه لر، لک، ساکی، نورآباد، ایران، فارس، کُرد، گیلک، بیران، گوران، چگنی، بختیاری و غیره وجود دارد که غالبا کوچک ترین ارتباطی با همنام ایرانی شان ندارند. همچنین در هیچ منبع و کتابی، درج نشده که لکهای داغستان تبار ایرانی دارند یا مهاجرتی بین این دو منطقه صورت گرفته است.

روانشاد مرحوم محمد حسین آریا در سال 1367 کتاب اقوام مسلمان اتحاد شوروی را ترجمه کرده اند و یکی از اولین کسانی هستند که به این تشابه اسمی پی برده اند، اگر لک داغستان با لک لرستان کوچکترین ارتباطی با هم داشتند مسلما ده ها سال بیش روانشاد آریا، این ارتباط را در مقدمه یا در پاورقی یکی از صفحات کتابش درج می کرد، ایشان خود به لرهای لک زبان تعلق داشتند و مانند همه لک های لرستان به فرهنگ و زبان خود، آگاه و علاقمند بوده اند. اگر ارتباطی مشهود می بود خود ایشان آن را مطرح می کردند. اما برای آن که با چشمی باز و ذهنی پژوهنده بنگرد؛ واقعا هیچ ارتباطی بین لک داغستان با لک لرستان وجود ندارد.  فقط با توجه به تشابه اسمی که در بسیاری موارد وجود دارد، متأسفانه خیلی از دوستداران فرهنگ های بومی در اولین مشاهدات خود فوراً دچار فریب می شوند، مانند تشابه لفظی و کلمه ای ساکی لرستان با ساکی ژاپن یا نشابه کلمه ای سگوند با سکاها و هزاران مثال دیگر.

 

 

منابع:

  • آکینر. شیرین (1367).  اقوام مسلمان اتحاد شوروی. ترجمه محمد حسین آریا. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
  • امیر احمدیان. بهرام (1376). جغرافیای قفقاز. تهران: موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه

دانشنامه آزاد اینترنتی ویکی پدیا (فارسی) fa.wikipedia.org

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن