سه شنبه, 28 شهریور 1396  

جدیدترین مطالب

دالالا-اثری-نو-از-حسین-حسین-زاده-رهدار
   حسین حسین زاده رهدار /دالالا برای آموزش لالایی لری به مادران است تا...
توسعه-استان-قم-در-سایه-مظلومیت-الیگودرز
  نویدی خوش برای مردم استان قم که با شنیدنش بار دیگر زخم کهنه لرستان سر...
روز-پزشک-و-یادی-از-پزشک-افسانه-ای-لرستان
   رضا فرهادی / جریان زندگی، خصایص و مبارزات دکتر اعظمی شباهت کم نظیری با...
ایرج-خوانی،-نماد-درخشان-بومیابی-در-شعر-و-موسیقی-لرستان
   ابراهیم خدایی /نه فقط در مقام کلام و موسیقی که در بینش نیز ایرج شباهتی...
لرستان-و-شبح-امیر-احمدی
   دکتر روزبه کلانتری / چند روز پیش در خبرها آمده بود که لانۀ قدیمی...
حماسه-قلعه-گلاب-و-غریبانگی-دختران-لر
   حمید لطفی / در تاریخ همواره زنانی ستایش می شوند که پا به پای مردانشان...
پیام-معاون-پژوهش-مجمع-تشخیص-به-جشنواره-لری-تمدار-بیت
   علی رضایی میرقائد /عاون پژوهش مجمع تشخیص مصلحت نظام در پیامی به...
زاده-ی-تهران،-متولد-لرستان-گذری-کوتاه-بر-لرهای-هداوند-استان-تهران
   مهدی محرابی /تنها موردی که بین همه طوایف این ایل مشترک است، با افتخار...
از-رسمیت-بخشیدن-روی-کاغذ-تا-پاسداشت-واقعی-زبان-لکی
   علی باجلان / در جغرافیای لُر نشین از شمالی ترین نقاط آن یعنی کلهری و...
  مادر زليخا از نوادگان عارف واصل و مروج تفكر تشيع، سيد علي سياهپوش در...
 

 
 

لرستان، انتخابات، طایفه و توسعه / محافل سنتی و خویشاوندی مانع توده ای شدن جامعه ایرانی است

  

حمیدرضا جلایی پور /

در جامعه ی توده ای، میان مردم عادی و دولت نهادهای مدنی قدرتمندی وجود ندارد، بدین ترتیب یک دولت پاپولیست می تواند به اسانی و بی واسطه مردم را برای هر کاری بسیج کند.

 

 

ابراهیم خدایی: چندی پیش مطلبی به قلم این جانب با عنوان  "احزاب و طوایف نباشند دنیا به کام پوپولیسم خواهد بود / نگاهی به پدیده انتخابات در مناطق لرنشین" در لور منتشر شد که واکنش جمعی از اهل نظر از جمله دکتر مجتبی ترکارانی و حمزه رامین را برانگیخت، لینک های مربوط به این مباحث در انتهای همین مطلب مندرج است،  ضمن دعوت مجدد همه مخاطبان ارجمند به مشارکت در این مباحثه، این مطلب اختصاص به معرفی یک سخنرانی از یکی از استادان جامعه شناسی دانشگاه تهران دارد که می تواند ابعاد جدیدی به کنکاش ما بدهد.

دکتر حمید رضا جلایی پور، یکی از جامعه شناسان ایرانی (عضو هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران) است که تمرکز زیادی بر حوزه احزاب و جنبش های اجتماعی دارد. او در این سخنرانی جامعه توده ای را جامعه ای می داند که میان مردم عادی و دولت نهادهای مدنی قدرتمندی وجود ندارد، بدین ترتیب یک دولت پاپولیست می تواند به اسانی و بی واسطه مردم را برای هر کاری سازمان دهد و بسیج کند.

در جوامع غربی ngo ها و نهادها و سازمان های غیر دولتی و همچنین احزاب سیاسی واسطه می شوند و لذا در این جوامع دولت نمی تواند به آسانی با مردم بازی کند.

جلایی پور می پذیرد که توده ای بودن یکی از ویژگی های جامعه ایران است اما قبول ندارد که این ویژگی آن قدر بارز باشد که بتوان جامعه ایرانی را توده ای نامید.

به نظر وی  وجود انواع محافل خانوادگی، خویشاوندی، مذهبی، محله ای و.. در ایران مانع توده ای شدن جامعه می شود و از پیش برد افسار گسیخته سیاست های پوپولیستی جلوگیری می کند.

به اعتقاد من این بخش از سخن استاد جلایی پور مؤید ادعای بنده در کاربرد طوایف لرستان برای جلوگیری از سیطره کامل پوپولیست ها در انتخابات و سایر صحنه هاست.

ویدئوی این سخنرانی را از اینجا دریافت کنید.

 

در همین زمینه:

:: مجتبی ترکارانی: فرار از پوپولیسم یا میل به طایفه گرایی

:: مجتبی ترکارانی: نگاهی به دلایل کندی فرایند توسعه در لرستان / بخش اول «طایفه‌گرایی»

:: بابک ملایری: تاملی در کارکرد انتخاباتی حزب و نسبت آن با طایفه و پوپولیسم

:: حمزه رامین: انتخابات لرستان و معضل طایفه گرایی

:: حمزه رامین: انتخابات، طایفه و توسعه در لرستان

:: ابراهیم خدایی: پارادوکس "غریبه آشنا" به منزله مُنجی لرستان!

:: ابراهیم خدایی: زمین را عوض کنیم یا نهال را؟ / لرستان، انتخابات، طایفه و توسعه

اضافه کردن نظر

نظرات خود را، حداکثر در 800 کاراکتر، به خط فارسی بنویسید. نظرات حداکثر ظرف 72 ساعت بازبینی می شوند و در صورت تایید و صلاح دید مدیریت سایت به نمایش در می آید.

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات  

 
#1 بابک 1394-03-29 16:23
با سلام
در جوامع غربی ngo ها و نهادها و سازمان های غیر دولتی و همچنین احزاب سیاسی واسطه می شوند و لذا در این جوامع دولت نمی تواند به آسانی با مردم بازی کند.
چنانکه در یادداشتی اشاره کردم ؛ موضوع مهم در اینجا یافتن راهی برای سازگار ساختن هویت های سنتی با سازوکارهای مدرن است. تشکیل حزب سیاسی یا سازمان های غیردولتی و مردم نهاد با گرایش های قومیتی می تواند بخشی از راه حل در این زمینه باشد و ضمن نظام مند کردن مشارکت مردم در انتخابات ، دغدغه های قومی را هم در نظر داشته باشد.
 
 
#2 بابک -ادامه ... 1394-03-29 16:24
شما پیشتر در یادداشتی فرمودید که "این نهال (یک انتخابات مُدرن متکّی به تحزّب) در این زمین (لرستان) ثمر نمی دهد" اما در جای دیگر احزاب و طوایف را برای جلوگیری از پوپولیسم به معنای خودتان لازم می دانید و کارکرد طایفه و حزب را از این منظر شبیه هم می دانید.
سوال اینجاست که تحزب اگر به کار انتخابات مدرن نیاید به چه کار خواهد آمد ؟؟
------------------
ابراهیم خدایی: ضمن سپاسگزاری از لطف همیشگی ات.
من معتقدم هر گونه تحول اجتماعی اگر با توجه به بافت نباشد ثمر نمی دهد یا ثمر دلخواه را نمی دهد، حتما ما هم می توانیم آرزو کنیم انتخابات و نهاد مدنی و فلان و بهمان داشته باشیم اما راهش این نیست که از روی دست جامعه دیگری کپی کنیم بلکه راه حل این است که دنبال کشف الگوهای بومی از آن تحولات باشیم.
کارکرد احزاب فقط انتخاباتی نیست، احزاب و سایر نهادهای اجتماعی و سیاسی جامعه مدنی در حقیقت تار و پود اصلی جامعه هستند، هر جامعه ای نهاد نداشته باشد تار و پود ندارد، یک جنس خام، مشتی نخ بی شکل است که جناب خیاط (دولت) اختیار دارد هر جور خواست بدان شکل بدهد.
هرچند من معتقدم در حال حاضر طوایف یکی از کارآمدترین سنگرهای مردم برای مقاومت دربرابر پوپولیسم است (البته از طوایف هم می شود استفاده پوپولیستی کرد، همان طور که از احزاب هم می شود) اما مشکل اصلی ام این است که نمی پسندم به خاطر این انتخابات بی فضیلت و توده ای علیه طوایف بشوریم و جامعه را از سایر مزایای این نهادهای اجتماعی محروم کنیم. مردم ما بدون طایفه تنها خواهند بود یک تنهایی خطرناک! یک تنهایی که زا دل آن هم می شود داعش درآورد که تمام آسیب های دینی را داشته باشد (و از فضیلت دین بی نصیب باشد) و هم می توان از آن کره شمالی در آورد و هم یک جامعه مقلد غرب (که از فضیلت های غرب بی نصیب باشد).
آیا فروپاشی نهادهای سنتی عرب بدون تشکیل نهادهای مدرن کار داعش را راحت نکرده است؟ آیا روسای قبایل و مفتی های سنتی هم می توانستند مثل بعثی ها و وهابی ها چنین فاجعه جهانی را سازمان بدهند؟
در ضمن بنده هیچگاه نگفته ام بیاییم طایفه گرایی را تقویت کنیم، بلکه معتقد به مدیریت مهربانانه آن هستم.
 
 
#3 بابک 1394-03-29 18:30
طایفه محفل سازماندهی اجتماعی نیست/ قرار نیست چرخ در لرستان از نو اختراع شود!


ourzagros.mihanblog.com/post/391
-------------------
ابراهیم خدایی:
بابک جان هر چند به زودی این یادداشت شما و احتمالا پاسخ ها و یادداشت های دیگر نیز در لور منتشر می شود، عجالتا لازم دانستم زیر نویس کنم که مشکل اصلی همین است که ما میان فرهنگ مادی (مثل چرخ، گوشی همراه و امثال آن) و فرهنگ و پدیده های اجتماعی و انسانی تمایز قایل نمی شویم!
سیستم اداره هر جامعه ای خاص و بومی خودش است، حتی میان جامعه آمریکا و فرانسه نیز فرسنگ ها فاصله است قانون اساسی فرانسه به درد آمریکا نمی خورد.
 
 
#4 با سلام دوباره 1394-03-29 22:12
در اینجا نیز به نظر می رسد آدرس اشتباهی مطرح شده است. داعش از فروپاشی نهادهای سنتی عربی سر بر نیاورد بلکه اتفاقا" از فروپاشی نهاد دولت مرکزی مقتدر سر برآورده است. حذف فیزیکی دولت مرکزی مقتدر در عراق و تضعیف دولت مرکزی سوریه که دهه ها طوایف و اقوام مختلف را مانند بند تسبیح کنار هم قرار داده بودند ، مانند پاره شدن نخ تسبیح موجب تفرق طایفه ای و مذهبی در عراق و سوریه شده و داعش از دل آن برآمده است چنانکه اتفاقا" نیروهای سرخورده طوایف و عشایر عراق یکی از منابع اصلی جذب نیروی داعش بوده است (در کنار نیروهایی که از خارج می آیند) . اتفاقا" به نظر من طایفه گرایی و تضعیف دولت مرکزی بطور بالقوه می تواند زاینده داعش و داعش ها باشد.
 
 
#5 سيف 1394-03-31 13:58
عزيزم "با سلام دوباره"
شما داعش را محصول مدرنيته مي دانيد يا سنت؟
سنت ما هزاران سال سابقه داشته است و نه در نوع قومي و نه مذهبي اش حتي در زمان جاهليت باستاني و غارنشيني هم هيچگاه چنين فجايعي به بار نياورده است.
داعش محصول مدرنيته غير بومي و تحميلي و تخريب گر است. داعش محصول اروپاست.
 
 
#6 بابک 1394-03-31 20:11
آقای خدایی : مشکل اصلی همین است که ما میان فرهنگ مادی (مثل چرخ، گوشی همراه و امثال آن) و فرهنگ و پدیده های اجتماعی و انسانی تمایز قایل نمی شویم!سیستم اداره هر جامعه ای خاص و بومی خودش است، حتی میان جامعه آمریکا و فرانسه نیز فرسنگ ها فاصله است قانون اساسی فرانسه به درد آمریکا نمی خورد.
......................
جواب: من اصلا" منظورم این نبود که بین فرهنگ مادی و انسانی تمایز قائل نشویم . اتفاقا" بر این باورم که یکی از مشکلات ما این بوده که عقلانیت ابزاری (تکنولوژی) را گرفته ایم و از عقلانیت انتقادی که محور توسعه است باز مانده ایم.
حرف من این است که تمام جوامع انسانی با وجود اختلافات در جزئیات ، در کلیاتی اشتراک دارند.
 
 
#7 بابک - 2 1394-03-31 20:12
تمام جوامع انسانی به برابری و رفاه گرایش دارند. تجربه هم ثابت کرده که احزاب و مطبوعات از عرصه های بروز و ظهور عقلانیت انتقادی و ابزارهای مهم و کارآمد توسعه اجتماعی و سیاسی هستند. قطعا احزاب ایرانی با احزاب فرانسوی و آمریکایی تفاوت خواهد داشت اما اصل اینکه تحزب ایرانی می تواند محور توسعه ایرانی باشد زیادی محل شک نیست.
مثال چرخ را بطور تمثیلی گفتم. منظورم این بود که مگر در بحث عقلانیت ابزاری ما منتظر شدیم تا چرخ را خودمان اختراع کنیم که بخواهیم در عقلانیت انتقادی منتظر اختراع اشکال توسعه بومی خودمان برخاسته از طایفه باشیم. خود این طایفه یکی از اشکال تطور اجتماعی است کما اینکه در 100 سال اخیر بسیار دستخوش تغییر شده و نه طایفه امروز دیگر طایفه 100 سال پیش است و نه آن کارایی ها را دارد..
 
 
#8 بابک - 3 1394-03-31 20:12
این چه حرف و استدلالی است که روی اسب مرده شرط بندی کنیم و بخواهیم منتظر توسعه بر اساس طایفه باشیم؟ این موجب می شود که پنانسیل های باقی مانده طوایف را هم هدر دهیم. طایفه امروز دیگر بجز نقش هویت بخشی در جامعه امروز هیچ کارکرد دیگری ندارد و نمی تواند داشته باشد ...
برداشت شما از حرف دکتر جلایی پور هم به نظر من اشتباه است. ایشان از «محافل» شهروندی به عنوان نمونه ای جامعه مدنی در غیاب «ان جی او» ها سخن گفته اند و شما ربطش داده اید به نهادهای سنتی و طایفه ! کجا ایشان از نهاد سنتی و طایفه حرف زده است؟
 
 
#9 ترکارانی 1394-04-10 14:24
سلام. جناب خدایی.
اینکه هویت های سنتی مانع توده ای شدن جامعه هم بشوند یک بحث است و امکان پذیری و مفید بودن آن یک بحث .
ولی بحث ما بر سر این است که این هویت ها در جاهای زیادی با توسعه ناسازگار هستند.
بنابراین جرف جلایی پور که
بنابراین این حرف جلایی پور که محافل و اجتماع های سنتی مانع شکل گیری پوپولیسم هستند را نباید به این معنا گرفت که دیگر نباید این اجتماعات و هویت های سنتی را تغییر داد.
 
 
#10 ترکارانی 1394-04-10 14:26
مساله اصلی این است:
مدرنیته و توسعه هدف اصلی است.
هر چیزی که با موضوع توسعه نمی خواند یا باید کنار رود یا کنار گذاشته می شود. ولی سرعت و چگونگی کنار رفتن و کنارزدن این عناصرنباید چنان باشد که نیروهای مقاومی از آنها ایجاد شود که در فرآیند توسعه مانع ایجاد کند.
بنابراین اگر باور داشته باشیم که طایفه گرایی برای توسعه مشکل زاست که من دارم پس:
باید طایفه را باید چنان از فرآِیند و مسیر توسعه کنار زد که اینرسی مخالف ایجاد نکند و در خلا نبود هویت های مدرن جامعه به دنبال هویت های سنتی برنگردد.
تقدیس طایفه و قوم وخویش فقط نوستالژی افراد ناکامی است که در عصر جدید نتوانسته اند هویت جدیدی کسب کنند.
به دوستان توصیه می کنم.کتاب فرهنگ و کنش عمومی مقاله تیمور کوران و آپادورای و امارتیاسن را حتما بخوانند.